Data urodzenia:
1927-09-15
Miejsce urodzenia:
Warszawa
Imiona rodziców:
Stefan - Zofia z domu Grabowska
Wykształcenie do 1944 r. :
Uczennica Prywatnej Żeńskiej Szkoły im. Cecylii Plater-Zyberkówny przy ul. Pięknej 24/26 - do wybuchu II wojny światowej ukończyła szóstą, ostatnią klasę. Przez całą okupację niemiecką uczyła się w Warszawie na tajnych kompletach gimnazjalnych i licealnych, zorganizowanych przez dyrekcję i nauczycieli tej szkoły, m.in. pod szyldem I Miejskiej Szkoły Zawodowej Żeńskiej (I Städtliche Handwerkschule für Frauenberufe, jak wynika z zachowanej legitymacji). Do chwili wybuchu Powstania przeszła w warunkach konspiracji kurs gimnazjum oraz pierwszą klasę liceum humanistycznego.
Adres zamieszkania przed Powstaniem Warszawskim:
Warszawa ul. Bagatela 15
Udział w konspiracji 1939-1944:
Brak bliższych danych, jednak odbyła kurs sanitarny.
Miejsce koncentracji na godzinę "W":
Jej miejscem koncentracji był punkt przy ul. Pięknej 24, dokąd jednak nie dotarła, wobec czego 1 sierpnia dołączyła do oddziału organizowanego przy Placu Zbawiciela.
Oddział:
Armia Krajowa - I Obwód "Radwan” (Śródmieście) - Podobwód "Sławbor" (Śródmieście-Południe). Pełniła służbę m. in. w punkcie sanitarnym ul. Natolińska 4, szpitalu polowym w Al. Ujazdowskich, brała udział w akcji na Ogrody Sejmowe. Pełniła także funkcję łączniczki przenoszącej meldunki do dowództwa zgrupowania "Sławbor" w Kamienicy pod Gigantami w Alejach Ujazdowskich 36 (obecnie nr 24).
Szlak bojowy:
Śródmieście Południe. Plac Zbawiciela, punkt sanitarny przy ul. Natolińskiej, szpital przy Alejach Ujazdowskich, pałac Tyszkiewicza przy ul. Matejki (obiekt nie istnieje), Ogrody Sejmowe.
Rodzeństwo walczące w Powstaniu Warszawskim :
Losy po Powstaniu:
Wyszła z Warszawy z ludnością cywilną. Udało jej się zbiec z kolumny uchodźców w okolicach Salomei, następnie przebywała w Podkowie Leśnej do jesieni 1945 r., a później zamieszkała w Łodzi.
Losy po wojnie:
W lipcu 1945 r. zdała egzamin dojrzałości w Społecznym Liceum Ogólnokształcącym. W Brwinowie ukończyła w 1945 r. kurs dla kandydatów na nauczycieli szkół powszechnych. Następnie ukończyła studia polonistyczne na Uniwersytecie Łódzkim. W latach 1946-1982 pracowała jako nauczycielka w łódzkich szkołach, ucząc języka polskiego i angielskiego.Była m.in. kierowała Miejską Szkołą Powszechną dla Dorosłych nr 5 w Łodzi, a następnie pracowała w Technikum Włókienniczym nr 2 i nr 3 w Łodzi.
Autorka wielu opracowań dydaktycznych opublikowanych w czasopismach: „Dydaktyka Literatury”, „Polonistyka”, „Oświata Dorosłych”, „Język Polski w Szkole Średniej”, „Języki Obce w Szkole”, „Przegląd Oświatowy”, „Edukacja i Dialog”. Od października 1980 r. członek NSZZ „Solidarność” . W okresie stanu wojennego kolportowała prasę i książki II obiegu. Współpracowała z największym łódzkim wydawnictwem podziemnym "Solidarność Walcząca". W latach 1986-1989 uczestniczyła w pracach tajnego Łódzkiego Zespołu Oświaty Niezależnej. W latach 1986-89 redagowała biuletyn „Oświata Niezależna” - pismo Łódzkiego Zespołu Oświaty Niezależnej, współpracowała z łódzką prasą „drugiego obiegu” („Solidarność Walcząca”, „Nike”, „Głos Solidarności”, „Legionista”). W kwietniu 1989 r. została członkiem-założycielem kierowanego przez Marka Edelmana Wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w Łodzi, przygotowującego w regionie łódzkim wybory parlamentarne 4 czerwca 1989 r. i pierwsze wybory samorządowe w maju 1990.
Odznaczenia:
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Honorowa Odznaka Miasta Łodzi, Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego, Nagroda Ministra Oświaty i Wychowania I i II stopnia.
Nazwisko po mężu:
Wasiak - mąż Jerzy Wasiak (1924–2012) absolwent Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, wieloletni, zasłużony nauczyciel dzieci niesłyszących, dyrektor Zakładu dla Dzieci Głuchych w Łodzi.
Miejsce pochówku:
Cmentarz rzymskokatolicki w Łodzi-Łagiewnikach przy parafii św. Antoniego.
Twórczość:
Tuż po wojnie napisała kilka krótkich opowiadań, anonimowo opublikowanych dopiero w 1989 r. w bezdebitowym łódzkim piśmie drugiego obiegu – „Oświata Niezależna”, w 1994 r. – już po śmierci autorki - zamieszczonych pod tytułem Cztery obrazki z powstańczej Warszawy, w „Tygodniku Kulturalnym Verte”:
• Sierpień – wrzesień 1944. „Oświata Niezależna” 1989, nr 35, s. 8.
• I. Wasiak: Cztery obrazki z powstańczej Warszawy. „Verte: Tygodnik Kulturalny” 1994, nr 13, s. 1; (dodatek do „Gazety Łódzkiej” 1994, R 5, nr 175).
Informacje dodatkowe:
Córka Stefana Przanowskiego, inżyniera, przemysłowca, ministra aprowizacji i ministra przemysłu i handlu, bratanica pedagoga Władysława Przanowskiego oraz Jana Przanowskiego, prawnika i posła. Wnuczka Edwarda Przanowskiego, inżyniera, uczestnika powstania styczniowego. Zachowane pamiątki z Powstania (materiały opatrunkowe, dokumenty swego
brata Wojciecha Przanowskiego) przekazała w 1982 r. na wystawę " Warszawa Walczy" w starej fabryce Norblina na ul. Żelaznej. Dalsze losy zdeponowanych wówczas pamiątek nie są rodzinie znane.
Źródła:
Muzeum Powstania Warszawskiego, Baza Ewidencyjna uczestników Powstania Warszawskiego, archiwum rodzinne p. Marka Wasiaka (syna).
Literatura:
M. Wasiak, Stefan Przanowski (1874–1938) - „papież” polskiego liberalizmu. Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, 2026, s. 269-271.
M. Wasiak, Działalność pedagogiczna i społeczna Izabeli Wasiak. „Ruch Pedagogiczny” 2015 nr 1, s. 169-183.
Uwagi:
właśc. Izabella Maria Przanowska - jednak używała formy imienia Izabela.
K. Leski: Życie niewłaściwie urozmaicone: wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK. Wyd. 4 uzup. i popr. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 2001, s. 352 (w zestawieniu żołnierzy mylnie utożsamiana z inną sanitariuszką, używającą także pseudonimu „Iza”);
Wielka ilustrowana encyklopedia Powstania Warszawskiego: suplement. Warszawa: Bellona, 2009, s. 83 (hasło: „Iza”, bez podania nazwiska).
