W przypadku pytań prosimy o kontakt mailowy na adres lekcje@1944.pl lub pod numerem 22 539 79 39.
Jak wygląda lekcja stacjonarna?
Jak zamówić lekcję stacjonarną?
Jak anulować lekcję stacjonarną?
Jak trafić do wejścia na lekcję muzealną?
Tematy lekcji stacjonarnych
- Jak wygląda lekcja stacjonarna?
Stacjonarne lekcje muzealne odbywają się w salach edukacyjnych i na ekspozycji Muzeum. Zajęcia dla klas młodszych szkoły podstawowej zaczynamy w Sali Małego Powstańca, a dla klas starszych i szkół ponadpodstawowych – w salach wykładowych. Po części wstępnej udajemy się z grupą na ekspozycję, gdzie pokazujemy uczniom te fragmenty wystawy, które są dostosowane do wieku uczestników i związane z tematem lekcji. Na końcu znów spotykamy się w pomieszczeniach edukacyjnych w celu podsumowania zajęć.
UWAGA! Ekspozycja Muzeum Powstania Warszawskiego prezentuje trudne treści dotyczące wojny. Nasi prowadzący zawsze przekazują wiedzę w odpowiedni sposób, z uwzględnieniem wieku uczniów i tematu lekcji. Mimo to warto rozważyć, czy wskazane jest, aby niektórzy uczniowie (np. wysoko wrażliwi lub dotknięci wojenną traumą) brali udział w naszych zajęciach. Jeśli w grupie będą znajdowali się uczniowie z Ukrainy, serdecznie prosimy o poinformowanie nas o tym.
- Jak zamówić lekcję stacjonarną?
UWAGA! Przed rezerwacją prosimy o zapoznanie się z opisami tematów naszych lekcji tutaj.
Lekcje rezerwujemy przez stronę internetową https://bilety.1944.pl/:
- otwieramy zakładkę „Kup bilety”, następnie wybieramy „Lekcje muzealne – kup bilet”;
- określamy poziom nauczania i pod wykazem tematów lekcji wpisujemy sumaryczną liczbę uczniów;
UWAGA! Jeśli klasa liczy więcej niż 27 uczniów (bez opiekunów) lub jeżeli chcemy zamówić równoległe zajęcia dla dwóch klas liczących w sumie nie więcej niż 54 uczniów, system zaproponuje 2 lekcje o tej samej godzinie (w zależności od dostępności). Nie dotyczy to klas I–IV szkoły podstawowej (wówczas możliwe jest jedynie zamówienie lekcji następujących po sobie). W przypadku chęci uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt mailowy na adres lekcje@1944.pl lub telefoniczny pod numerem 22 539 79 39.
- klikamy „Sprawdź dostępność”;
- wybieramy dostępną datę oraz godzinę zajęć;
- przechodzimy do zakładki „Wybór biletów” i wybieramy temat lekcji;
- wpisujemy liczbę uczniów w poszczególnych klasach;
W rubryce „Dodatkowe uwagi” prosimy o wpisanie istotnych informacji, które mogłyby wpłynąć na przebieg zajęć, np. o niepełnosprawności czy nieneurotypowości uczniów.
- wpisujemy miejscowość, nazwę i numer szkoły;
- pod podsumowaniem kosztów wpisujemy dane do faktury i zaznaczamy oświadczenia o znajomości regulaminu oraz polityki RODO Muzeum;
- przechodzimy do płatności i postępujemy zgodnie ze wskazówkami.
UWAGA! Instytucja zamawiająca lekcje ma maks. 7 dni na uiszczenie opłaty. Po tym okresie zamówienie automatycznie zostanie anulowane.
- Jak anulować lekcję stacjonarną?
Szkoła może zrezygnować z lekcji w terminie 14 dni od dnia jej zakupu, nie później jednak niż do północy dnia poprzedzającego zajęcia. Anulację należy wysłać na adres zwroty@1944.pl oraz mailowo na adres lekcje@1944.pl.
- Jak trafić do wejścia na lekcję muzealną?
Wejście na lekcje muzealne znajduje się od strony Parku Wolności, na tyłach gmachu głównego Muzeum. Idąc od kasy wzdłuż Muru Pamięci, należy za wozem pancernym „Kubuś” skręcić w prawo i poszukać oszklonych drzwi z tabliczką „Lekcje muzealne” (tabliczka „Tylko wyjście” nie dotyczy uczestników lekcji).
Tematy lekcji stacjonarnych
Co to jest Muzeum Powstania Warszawskiego? (dla klas I)
Co można zobaczyć w muzeum? Kto tu pracuje? Czym są pamiątki i jak o nie dbać? Na te pytania odpowiemy podczas pierwszej części zajęć. W trakcie lekcji porozmawiamy o Muzeum Powstania Warszawskiego, zastanowimy się także nad tym, czym jest wojna i dlaczego Polacy walczyli o swoją stolicę. Podczas krótkiego spaceru po muzeum obejrzymy pamiątki z okresu Powstania Warszawskiego i dowiemy się, jak zbudowana jest ekspozycja. W trakcie zajęć przyswoimy takie pojęcia jak: muzeum, pamiątka, ekspozycja, eksponat, muzealnik czy gablota. Na koniec wykonamy pracę plastyczną, która pozwoli nam utrwalić zdobytą wiedzę.
UWAGA! Zajęcia dla klas I, które uczestniczą w lekcji po raz pierwszy.
Nasze symbole (dla klas I, II)
Czas trwania: 1h
Podczas lekcji zastanowimy się, co to są symbole narodowe, gdzie można je zobaczyć oraz kiedy i jak ich się używa. Poznamy znak Polski Walczącej i powstańczą biało-czerwoną opaskę. Dowiemy się, które symbole były zakazane w czasie II wojny światowej. W trakcie krótkiego spaceru po muzeum spróbujemy odnaleźć polskie symbole narodowe oraz symbole powstańcze. Zastanowimy się również nad ich znaczeniem w trudnym momencie walki. Przyswoimy takie pojęcia jak: symbol, flaga, godło, hymn, znak Polski Walczącej czy opaska powstańcza. Na koniec wykonamy pracę plastyczną, która pozwoli dzieciom utrwalić zdobytą wiedzę.
Umiejętności: uważność, spostrzegawczość, analiza informacji, współpraca, mała motoryka
Słowa kluczowe: flaga, godło, hymn, powstańcza opaska, Polska Walcząca, wojna
Wojna w oczach dziecka – „Asiunia”* (dla klas II, III)
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja dotyczy książki Joanny Papuzińskiej „Asiunia” – lektury w nauczaniu wczesnoszkolnym. Książka powstała z inicjatywy Muzeum Powstania Warszawskiego i opowiada o wojnie widzianej oczami autorki, wówczas pięcioletniej dziewczynki. Porozmawiamy o tym, jak wyglądała sytuacja dzieci w czasie wojny i Powstania Warszawskiego. Lekcja obejmuje krótki spacer po ekspozycji oraz aktywne zakończenie zajęć.
Umiejętności: analiza informacji, wyobraźnia, nazywanie emocji
Słowa kluczowe: dzieci, wojna, kreatywność, Powstanie Warszawskie, Joanna Papuzińska
*UWAGA! Lekcja przeznaczona jest wyłącznie dla uczniów, którzy są po lekturze „Asiuni” Joanny Papuzińskiej.
Kim byli Powstańcy? (dla klas II, III, IV)
Czas trwania: 1,5 h
Na zajęciach poznamy podstawowe fakty dotyczące okresu okupacji i Powstania Warszawskiego. Poszukamy odpowiedzi na pytania: kim byli Powstańcy? Jakimi umiejętnościami musieli się wykazywać? Przyjrzymy się ich ekwipunkowi i ubiorom, zastanowimy się nad różnorodnymi funkcjami, jakie mogli pełnić. Na ekspozycji poznamy ich zadania i elementy codziennego życia. W utrwaleniu zdobytej wiedzy pomogą nam specjalne aktywności podsumowujące zajęcia.
Umiejętności: analiza informacji, współpraca w grupach, spostrzegawczość
Słowa kluczowe: okupacja, Powstanie Warszawskie, powstańcza opaska, funkcje w Powstaniu Warszawskim
Kim byli konspiratorzy? (dla klas II, III, IV)
Na lekcji dotyczącej przede wszystkim czasów okupacji zapoznamy się z podstawowymi faktami związanymi z tym okresem, ponadto dowiemy się, kim byli konspiratorzy i w jaki sposób walczyli z okupantem. Poznamy konspiracyjne skrytki oraz poćwiczymy zmysł obserwacji. Zastanowimy się nad tym, czy każdy mógł zostać konspiratorem i czemu służyło przyjmowanie pseudonimów. Ujrzymy pracę konspiratorów jako przygotowanie do walki w Powstaniu Warszawskim. Zwiedzimy też część ekspozycji muzealnej, a następnie utrwalimy sobie zasady i metody konspiracji np. poprzez naukę tajnego szyfru.
Kotwica, żółw i lilijka – symbole walczącego miasta (dla klasy III)
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji porozmawiamy o znaczeniu symboli narodowych, których używanie w okresie okupacji było zakazane. Poznamy również znaki ważne dla Polaków w czasie wojny. Na ekspozycji muzealnej poszukamy powstańczych symboli, a następnie odkryjemy ich znaczenie i sposoby użycia. Po tych zajęciach będziemy potrafili rozpoznać czym są: biało-czerwona opaska, czerwony krzyż czy lilijka harcerska. Podsumowanie lekcji odbędzie się w formie aktywnego zadania.
Umiejętności: spostrzegawczość, analiza informacji
Słowa kluczowe: symbol, flaga, powstańcza opaska, kotwica, żółw, czerwony krzyż, lilijka harcerska
Bohaterowie kiedyś i dziś (dla klasy IV)
Czas trwania: 1,5 h
Co to znaczy być bohaterem? Czy bohaterstwem można wykazywać się wyłącznie w czasach wojny? Podczas zajęć wspólnie zastanowimy się, jakie cechy powinna mieć osoba, którą można nazwać autorytetem. W trakcie spaceru po ekspozycji poznamy sylwetki i historie kilku bohaterów Powstania Warszawskiego. Zastanowimy się, w jaki sposób możemy naśladować ich postawy w dzisiejszych czasach. Lekcję zakończymy aktywnym podsumowaniem.
Umiejętności: nazywanie postaw, praca w grupie, umiejętności komunikacyjne
Słowa kluczowe: wojna, Powstanie Warszawskie, autorytet, bohater
Dzieci w powstańczej Warszawie (dla klasy IV, V i VI)
Czas trwania: 1,5 h
Na zajęciach poznamy los dzieci podczas okupacji oraz w trakcie Powstania Warszawskiego. Porozmawiamy o sytuacji najmłodszych, omówimy warunki ich życia, poruszymy takie tematy, jak utrata dzieciństwa czy zmiana ról rodzinnych. Dowiemy się, z jakimi trudnościami musiały borykać się dzieci. Podczas spaceru po ekspozycji poznamy zadania, jakie mogli wykonywać najmłodsi podczas Powstania. Zastanowimy się nad tym, dlaczego dzieci były szczególnie chronione w czasie walk. Zdobycie wiedzy ułatwi nam aktywne zakończenie zajęć.
Słowa kluczowe: dzieci w Powstaniu Warszawskim, okupacja, wojenne dzieciństwo, współpraca
Umiejętności: analiza źródeł, praca w zespole, rozpoznawanie i nazywanie emocji
Z lilijką na piersi – o harcerzach w Powstaniu* (dla klasy V i VI)
Czas trwania: 1,5 h
Szare Szeregi i ich najmłodsi członkowie – Zawiszacy, to główny temat tej lekcji. Na zajęciach dowiemy się, czym było tajne harcerstwo i jak funkcjonowało w czasie okupacji. Poznamy też zadania harcerzy w okresie Powstania Warszawskiego, w szczególności przyjrzymy się tematowi Harcerskiej Poczty Polowej. Omówimy zasady jej działania oraz reguły powstańczej korespondencji. W trakcie spaceru po ekspozycji będziemy mogli przeczytać listy z Powstania. Na koniec zajęć w aktywny sposób podsumujemy zdobytą wiedzę.
Słowa kluczowe: Harcerska Poczta Polowa, harcerstwo, odwaga, poświęcenie, służba, Szare Szeregi, Zawiszacy
Umiejętności: analiza źródeł, praca zespołowa, tworzenie krótkich wiadomości
*UWAGA! Lekcję rekomendujemy dla uczniów, którzy po raz kolejny uczestniczą w lekcji muzealnej.
Konspiracja, mały sabotaż* (dla klasy V i VI)
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji poznamy najważniejsze fakty dotyczące okresu okupacji i walki Polaków z wrogiem. Dowiemy się, czym było i jak funkcjonowało Polskie Państwo Podziemne. Zastanowimy się nad tym, kim byli konspiratorzy i na czym polegała ich niebezpieczna służba. Podczas spaceru po ekspozycji zajrzymy m.in. do konspiracyjnego lokalu. Na koniec zajęć poznamy tajniki szyfrowania wiadomości.
Słowa kluczowe: konspiracja, konspiratorzy, mały sabotaż, okupacja, szyfry
Umiejętności: analiza źródeł, szyfrowanie informacji, praca zespołowa, spostrzegawczość, kreatywność
*UWAGA! Lekcja dotyczy okresu przed wybuchem Powstania Warszawskiego.
Powstańczy dzień (dla klasy V i VI)
Czas trwania: 1,5 h
Podczas tej lekcji skupimy się na życiu codziennym Powstańców i ludności cywilnej w czasie walk w Warszawie. Na ekspozycji dowiemy się, z czym zmagali się żołnierze, jak radzono sobie z brakiem żywności, gdzie się ukrywano. Przyjrzymy się życiu religijnemu i kulturze w trakcie Powstania Warszawskiego. Na koniec zajęć, pracując w grupach, będziemy zajmować się powstańczymi fotografiami, co pozwoli nam utrwalić zdobytą wiedzę.
Słowa kluczowe: ludność cywilna, Powstańcy, powstańcza codzienność, odwaga, współpraca, solidarność
Umiejętności: analiza źródeł, praca zespołowa, rozpoznawanie i nazywanie emocji
Klasy VII–VIII
1. 63 dni Powstania Warszawskiego
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja polecana szczególnie tym, którzy jeszcze nie byli w Muzeum Powstania Warszawskiego i niewiele wiedzą na temat wydarzeń z 1944 roku. Podczas zajęć poznamy najważniejsze fakty dotyczące okupacji oraz Powstania Warszawskiego. Na muzealnej ekspozycji zaznajomimy się z głównymi zjawiskami z okresu walk w Warszawie; wiadomości zostaną uporządkowane dzięki przedstawieniu epizodów Powstania w porządku chronologicznym. Po zajęciach każdy uczestnik będzie rozumieć znaczenie Powstania Warszawskiego na tle historii Polski i całego świata.
Lekcja jest świetnym wyborem na pierwszą wizytę w Muzeum Powstania Warszawskiego. Na kolejne zajęcia proponujemy temat „Kamienie na szaniec”, „Bohaterowie Powstania Warszawskiego”, „Barwa i broń” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: Godzina „W”, przebieg Powstania, znaczenie Powstania Warszawskiego.
2. Barwa i broń – ekwipunek żołnierzy w Powstaniu Warszawskim
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji poznamy najważniejsze rodzaje powstańczego uzbrojenia i umundurowania. Dowiemy się także, jak Powstańcy zdobywali lub konstruowali broń oraz wozy bojowe. Uświadomimy sobie dysproporcję w sprzęcie i wyposażeniu między Polakami a Niemcami. Zapoznamy się z różnymi mundurami, opaskami i sztandarami powstańczymi, które stanowiły istotny element tożsamości walczących oddziałów. Na koniec wykonamy (indywidualnie lub w grupach) specjalne zadanie, które pozwoli nam utrwalić zdobytą wiedzę.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Powstańczy dzień powszedni” lub „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: uzbrojenie, sztandar, umundurowanie, opaska, konwencja genewska, rusznikarz.
3. Bohaterowie Powstania Warszawskiego
Czas trwania: 1,5 h
Na zajęciach poszukamy odpowiedzi na pytania: kim byli Powstańcy? Co przeżywali? W jakich sytuacjach się znajdywali? Jakie zadania wykonywali sanitariusze, łącznicy, żołnierze i harcerze? I wreszcie: co powoduje, że człowiek jest gotowy na bohaterstwo, działanie dla innych, poświęcenie? Zdobytą wiedzę utrwalimy poprzez różnorodne formy dydaktyczne, takie jak prezentacja multimedialna, pogadanka i praca w grupach.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Powstańczy dzień powszedni”, „63 dni Powstania Warszawskiego” lub „Kamienie na szaniec”.
Słowa kluczowe: bohater, odpowiedzialność, poświęcenie, wyjątkowa postawa, Powstanie Warszawskie.
4. „Chcieliśmy być wolni…” Powstańcza Warszawa – skrawek niepodległej Polski
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji spojrzymy na Powstanie Warszawskie w kontekście walki o nieodległość Polski w XX wieku. Dowiemy się, co stanowiło legalne polskie władze w okresie II wojny światowej. Poznamy strukturę i działania Polskiego Państwa Podziemnego oraz Rządu RP na Uchodźstwie. Poruszymy także temat akcji „Burza”. Podczas spaceru po ekspozycji muzealnej porozmawiamy o przyczynach wybuchu, przebiegu i skutkach Powstania Warszawskiego. Nie zabraknie również namysłu nad znaczeniem Powstania w walce z systemem komunistycznym po 1945 roku.
Po tej lekcji warto wziąć udział w zajęciach „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”, „Kamienie na szaniec” lub „Barwa i broń”.
Słowa kluczowe: niepodległość, Polskie Państwo Podziemne, Rząd RP na Uchodźstwie, akcja „Burza”, Powstanie Warszawskie, Wielka Trójka.
5. Feniks z popiołów – zniszczenie i odbudowa Warszawy
Czas trwania: 1,5 h
Na lekcji porozmawiamy o zniszczeniach stolicy Polski w trakcie II wojny światowej oraz o późniejszej odbudowie miasta. Zajęcia oparte będą przede wszystkim na pracy w grupach i wykorzystaniu materiałów źródłowych. Za pomocą filmów i fotografii poznamy Warszawę przedwojenną, okupacyjną, a także tę z okresu powstańczych walk oraz powojenną. Dzięki temu będziemy mogli dostrzec etapy zniszczeń i straty, jakie wówczas poniosła stolica. Celem lekcji jest zrozumienie fenomenu odbudowy miasta zniszczonego w ponad 90 procentach.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Kamienie na szaniec”, „Powstańczy dzień powszedni” lub „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: zagłada miasta, ruiny, robinsonowie warszawscy, odbudowa, Biuro Odbudowy Stolicy.
6. „Kamienie na szaniec” – harcerze podczas okupacji i Powstania Warszawskiego
Czas trwania: 1,5 h
W trakcie lekcji omówimy działalność warszawskich Szarych Szeregów ze szczególnym uwzględnieniem postaci „Alka”, „Rudego” i „Zośki”, czyli bohaterów książki „Kamienie na szaniec”. Utrwalimy sobie przebieg akcji pod Arsenałem i wspólnie zastanowimy się, co chłopcom i dziewczętom z Szarych Szeregów dawało siłę do tego, by ofiarnie działać dla Polski. Na muzealnej ekspozycji poznamy powstańcze losy harcerek i harcerzy m.in. z batalionów „Zośka” i „Parasol”. Na koniec w grupach wypełnimy karty pracy lub wykonamy zadania quizowe podsumowujące zdobytą wiedzę.
Po tej lekcji warto wziąć udział w zajęciach „Powstańczy dzień powszedni” lub „Chcieliśmy być wolni…”.
UWAGA! Lekcja WYŁĄCZNIE dla uczniów, którzy mają już za sobą lekturę „Kamieni na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.
Słowa kluczowe: harcerstwo, Szare Szeregi, akcja pod Arsenałem, mały sabotaż, konspiracja, Powstanie Warszawskie.
7. Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji problemowej poświęconej sytuacji Warszawiaków dowiemy się, jakie straty ponieśli oni w trakcie okupacji i powstańczych walk w 1944 roku. Wspólnie zastanowimy się nad tym, czy i na ile władze wojskowe mogą narażać życie bezbronnych cywilów. Poznamy dramaty polskich rodzin, a także przepisy prawa międzynarodowego dotyczące osób niebędących żołnierzami w czasie II wojny światowej. Lekcja uwrażliwi nas na los ludności cywilnej w okresie konfliktów zbrojnych, toczących się również dzisiaj. Zdobywanie wiedzy ułatwią nam różnorodne formuły prowadzenia zajęć, takie jak rozmowa nauczająca, praca w grupach nad tekstami źródłowymi i dyskusja.
Lekcja może być dobrym punktem wyjścia do dalszej rozmowy na godzinie wychowawczej.
UWAGA! Na zajęciach NIE omawiamy przebiegu walk powstańczych – w chronologię wydarzeń wprowadzi uczniów lekcja „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: konwencja haska, władze cywilne, organizacje społeczne, represje wobec cywilów, rzeź Woli, zbrodnia przeciwko ludzkości.
8. Łączniczki, minerki, sanitariuszki – kobiety w szeregach Armii Krajowej
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja poświęcona roli kobiet zaangażowanych w służbę wojskową podczas okupacji i Powstania Warszawskiego. W trakcie zajęć poznamy losy kilku wybitnych uczestniczek walk w 1944 roku. Dowiemy się, jakie funkcje w Powstaniu pełniły kobiety – zapoznamy się z działalnością wywiadu, minerek, peżetek, kurierek i sanitariuszek. Omówimy takie formacje, jak Wojskowa Służba Kobiet, Przysposobienie Wojskowe Kobiet, Pogotowie Wojenne Harcerek, a także Dywersja i Sabotaż Kobiet, czyli słynny oddział „Dysk”.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Kamienie na szaniec” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: wyjątkowe postaci, Przysposobienie Wojskowe Kobiet, Wojskowa Służba Kobiet, podwydział Pomoc Żołnierzowi, oddział „Dysk”, Powstanie Warszawskie.
9. Poeci walczącej stolicy
Czas trwania: 1,5 h
Na lekcji poznamy poezję ukazującą obawy oraz nadzieje polskich autorów tworzących w okresie okupacji i Powstania Warszawskiego. „Jesteśmy narodem, któremu do wroga przyszło strzelać z brylantów” – te słowa wypowiedziane po śmierci Krzysztofa Kamila Barczyńskiego, słynnego poety żołnierza, będą towarzyszyły nam w czasie zwiedzania ekspozycji muzealnej. Zastanowimy się zarówno nad znaczeniem poezji dla walczącego miasta, jak i nad stratami w kulturze zadanymi przez wroga. Omówimy wybrane utwory najważniejszych poetów tego czasu, traktując teksty literackie jako źródła historyczne.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Powstańczy dzień powszedni” lub „Kamienie na szaniec”.
Słowa kluczowe: wiersz, piosenka, poezja, twórcy, kultura, straty wojenne, analiza historyczna.
10. Powstańcy po Powstaniu
Czas trwania: 1,5 h
Podczas zajęć poświęconych losom Powstańców Warszawskich po zakończeniu II wojny światowej ósmoklasiści dowiedzą się, jakie było stanowisko władz komunistycznych wobec żołnierzy Armii Krajowej i tradycji Polskiego Państwa Podziemnego. Poznają przykłady powojennych prześladowań Powstańców przez służby bezpieczeństwa, ponadto wspólnie zanalizujemy propagandę komunistów wymierzoną w działaczy patriotycznych. Zdobywanie wiedzy ułatwią nam efektywne formy prowadzenia lekcji, takie jak pogadanka i praca w grupach.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „Kamienie na szaniec” lub „Bohaterowie Powstania Warszawskiego”.
UWAGA! Zajęcia przeznaczone WYŁĄCZNIE dla uczniów VIII klasy, którzy mają już za sobą lekcje dotyczące tematyki II wojny światowej.
Słowa kluczowe: PKWN, Polska Ludowa, Urząd Bezpieczeństwa, represje, komuniści, Jałta.
11. Powstańczy dzień powszedni
Czas trwania: 1,5 h
Dzięki lekcji poświęconej życiu codziennemu żołnierzy i ludności cywilnej w powstańczej Warszawie dowiemy się, jakie wówczas panowały warunki bytowe i jakie potrzeby życiowe mieli Warszawiacy. Omówimy kwestię łapanek oraz niedoborów żywności, a także to, jak działała konspiracja. Wspólnie zanalizujemy sytuację polskich rodzin i rolę kobiet w Powstaniu Warszawskim. Przyjrzymy się walkom, uroczystościom religijnym i wydarzeniom kulturalnym odbywającym się w Warszawie w sierpniu i we wrześniu 1944 roku. Uporządkujemy sobie informacje potrzebne do zrozumienia Powstania z perspektywy mieszkańca miasta. Zdobywanie wiedzy ułatwi nam zastosowanie różnorodnych formuł prowadzenia lekcji, takich jak rozmowa nauczająca, praca nad tekstami źródłowymi oraz kreatywne zadania, np. tworzenie powstańczych pamiętników.
Lekcja jest świetnym wyborem na pierwszą wizytę w Muzeum Powstania Warszawskiego. Na kolejne zajęcia proponujemy temat „Kamienie na szaniec”, „Bohaterowie Powstania Warszawskiego” lub „Chcieliśmy być wolni…”.
Słowa kluczowe: okupacja, łapanka, walka, życie codzienne, zupa plujka, cywile, Powstańcy, barykady, Godzina „W”.
Szkoły ponadpodstawowe
1. 63 dni Powstania Warszawskiego
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja polecana szczególnie tym, którzy jeszcze nie byli w Muzeum Powstania Warszawskiego i niewiele wiedzą na temat wydarzeń z 1944 roku. Podczas zajęć poznamy najważniejsze fakty dotyczące okupacji oraz Powstania Warszawskiego, a także omówimy znaczenie Powstania na tle historii Polski i całego świata.
Po tej lekcji warto wziąć udział w zajęciach „Bohaterowie Powstania Warszawskiego”, „Barwa i broń” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: Godzina „W”, przebieg Powstania, znaczenie Powstania Warszawskiego.
2. Barwa i broń – ekwipunek żołnierzy w Powstaniu Warszawskim
Czas trwania: 1,5 h
Zajęcia skierowane nie tylko do znawców militariów. W sali edukacyjnej i na ekspozycji muzealnej zdobędziemy wiedzę o rodzajach i działaniu uzbrojenia używanego przez polskich i niemieckich żołnierzy podczas Powstania Warszawskiego. Dowiemy się także, dlaczego tak istotna była kwestia umundurowania Powstańców. Uświadomimy sobie dysproporcję w sprzęcie i wyposażeniu między Polakami a Niemcami. Docenimy powstańczych konstruktorów, którzy produkowali własną broń i zbudowali pojazd pancerny. Lekcja pozwoli zrozumieć, jakimi sposobami wróg stłumił Powstanie. quiz, który pomoże nam przyswoić zdobyte wiadomości.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: uzbrojenie, opaski, umundurowanie, powstańcze pojazdy, konwencja genewska.
3. Bić się czy nie bić – spór o Powstanie Warszawskie
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji zastanowimy się nad jednym z najistotniejszych problemów dotyczących walk w 1944 roku, a mianowicie: czy decyzja o wybuchu Powstania Warszawskiego była właściwa. Zagadnienie to wciąż budzi emocje i nawet po wielu latach wywołuje ostre spory. Na zajęciach poznamy okoliczności podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania w Warszawie oraz o kontynuowaniu akcji zbrojnej przez dwa miesiące. Przywołamy argumenty zwolenników i przeciwników decyzji o wybuchu starć. Podsumowaniem lekcji o charakterze problemowym będzie wspólna dyskusja.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: Godzina „W”, stosunek sił, sytuacja międzynarodowa, sens Powstania Warszawskiego.
4. Bitwa miejska – Powstanie w dzielnicach
Czas trwania: 1,5 h
Podczas zajęć poznamy specyfikę i znaczenie dzielnic powstańczej Warszawy. Dowiemy się, dlaczego Niemcy atakowali je w takiej, a nie innej kolejności i jakie to miało konsekwencje dla polskich żołnierzy. Zaznajomimy się z najważniejszymi miejscami i wydarzeniami w poszczególnych rejonach stolicy, co pozwoli nam inaczej, pełniej spojrzeć na miasto stołeczne.
Lekcja polecana przede wszystkim uczniom szkół warszawskich.
Zajęcia rekomendowane jako kolejne po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: stolica, dzielnice Warszawy, walki powstańcze.
5. Bohaterowie Powstania Warszawskiego
Czas trwania: 1,5 h
Czym jest bohaterstwo? Jakimi cechami odznacza się prawdziwy bohater? Odpowiedzi na te oraz podobne pytania znajdziemy w losach wybranych Powstańców Warszawskich. Na zajęciach poznamy zarówno bohaterów indywidualnych, jak i zbiorowych, zastanowimy się wspólnie nad tym, co łączy omówione przypadki i które z cech bohatera są aktualne do dziś.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: bohaterstwo, odwaga, poświęcenie, wyjątkowa postawa, Powstanie Warszawskie.
6. „Chcieliśmy być wolni…” Powstańcza Warszawa – skrawek niepodległej Polski
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji spojrzymy na Powstanie Warszawskie w kontekście walki o nieodległość Polski w XX wieku. Dowiemy się, jak wyglądały legalne polskie władze w okresie II wojny światowej. Poznamy strukturę i działalność Polskiego Państwa Podziemnego oraz Rządu RP na Uchodźstwie. Porozmawiamy o przyczynach wybuchu, przebiegu i skutkach Powstania Warszawskiego. Nie zabraknie również namysłu nad znaczeniem Powstania w walce z władzą komunistyczną po 1945 roku.
Po tej lekcji warto wziąć udział w zajęciach „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim” lub „Barwa i broń”.
Słowa kluczowe: niepodległość, Polskie Państwo Podziemne, Delegat Rządu na Kraj, Testament Polski Walczącej, Wielka Trójka, Jałta.
7. Dwa powstania w Warszawie: 1943 i 1944
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja poświęcona powstaniom w getcie oraz warszawskiemu. Najpierw zapoznamy się z najważniejszymi zjawiskami dotyczącymi sytuacji Żydów i Polaków pod okupacją niemiecką, poznamy także tło wybuchu i charakter walk w kwietniu 1943 roku oraz sierpniu 1944 roku. W trakcie zwiedzania ekspozycji muzealnej omówimy żydowskie wątki Powstania Warszawskiego. Dzięki zajęciom dostrzeżemy podobieństwa i różnice między tymi dwoma powstaniami w Warszawie.
Zajęcia rekomendowane jako kolejne po omówieniu tematu „Barwa i broń” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: sytuacja Żydów, getto, powstanie w getcie, Żydzi w Powstaniu Warszawskim, Powstanie Warszawskie.
8. Feniks z popiołów – zniszczenie i odbudowa Warszawy
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja poświęcona fenomenowi miasta, które „przeżyło własną śmierć”. Podczas zajęć poznamy przedwojenną, okupacyjną i powstańczą Warszawę. Uzmysłowimy sobie poszczególne etapy, charakter i zasięg zniszczeń w stolicy podczas II wojny światowej. Omówimy sposób, w jaki Warszawa została odbudowana po wojnie. Dzięki planom, fotografiom oraz zasobom internetowym dowiemy się, jak kształtował się dzisiejszy wygląd miasta.
Lekcja polecana przede wszystkim uczniom szkół warszawskich.
Zajęcia rekomendowane jako kolejne po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: zagłada miasta, ruiny, robinsonowie warszawscy, odbudowa, Biuro Odbudowy Stolicy.
9. Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja na przykładzie Powstania Warszawskiego podejmuje ważny problem losu cywilów podczas konfliktu zbrojnego. Na zajęciach dowiemy się, jak funkcjonowały cywilne władze Polskiego Państwa Podziemnego, a także jakie były losy, nastroje i formy zaangażowania Warszawiaków podczas wydarzeń w sierpniu i we wrześniu 1944 roku. Porównamy działania niemieckie wobec Polaków ze standardami humanitarnego prawa międzynarodowego. Zdobytą wiedzę odniesiemy do konfliktów rozgrywających się współcześnie.
Lekcja może być dobrym punktem wyjścia do dalszej rozmowy na godzinie wychowawczej.
UWAGA! Na zajęciach NIE omawiamy przebiegu walk powstańczych – w chronologię wydarzeń wprowadzi uczniów lekcja „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: konwencja haska, władze cywilne, organizacje społeczne, represje wobec cywilów, rzeź Woli, zbrodnia przeciw ludzkości.
10. Poeci walczącej stolicy
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja dla tych, którzy pragną ugruntować wiedzę z zakresu języka polskiego i połączyć ją z kontekstem historycznym. Na zajęciach poznamy najważniejszych poetów okresu wojny i okupacji. Poprzez analizę wybranych wierszy i piosenek omówimy wiele kluczowych aspektów Powstania Warszawskiego, zastanowimy się także nad przeżyciami uczestników walk oraz nastrojami panującymi w powstańczym mieście.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego” lub „Ludność cywilna w Powstaniu Warszawskim”.
Słowa kluczowe: wiersz, piosenka, poezja, twórcy, analiza historyczna.
11. Polskie tradycje insurekcyjne
Czas trwania: 1,5 h
Lekcja rekomendowana uczniom chcącym powtórzyć temat polskich walk o wolność od końca XVIII wieku do połowy XX wieku i zdobyć wiedzę na temat Powstania Warszawskiego. Podczas zajęć przypomnimy sobie historię kolejnych powstań narodowych, by móc zestawić ją z Powstaniem Warszawskim, dzięki czemu zauważymy analogie pomiędzy zrywami w poprzednich stuleciach a starciami w 1944 roku. Dowiemy się także, jaką rolę odegrała Warszawy w poszczególnych insurekcjach.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po omówieniu tematu „63 dni Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: zabory, powstania narodowe, insurekcja, Powstanie Warszawskie.
12. Powstańcy po Powstaniu
Czas trwania: 1,5 h
Zajęcia poświęcone analizie powojennych losów wybranych uczestników Powstania Warszawskiego pozwolą nam zrozumieć, przed jakimi dylematami musieli stawać Powstańcy po kapitulacji Powstania 2 października 1944 roku. Zdobyta na lekcji wiedza oraz omawiane sytuacje i postawy mogą być punktem wyjścia do dyskusji na godzinie wychowawczej o patriotyzmie, wierności, zdradzie i granicach ludzkiej wytrzymałości.
Lekcja może być dobrym punktem wyjścia do dalszej rozmowy na godzinie wychowawczej.
Zajęcia rekomendowane jako kolejne po omówieniu tematu „Bohaterowie Powstania Warszawskiego”.
13. Świadectwa czasów – pamięć o Powstaniu Warszawskim
Czas trwania: 1,5 h
Podczas lekcji poznamy kluczowe wydarzenia i zjawiska z okresu Powstania Warszawskiego poprzez najciekawsze zdjęcia, dokumenty i eksponaty, które znajdują się na muzealnej ekspozycji. Następnie przejdziemy do analizy fotografii, fragmentów pamiętników, artykułów prasowych i tekstów literackich dotyczących polsko-niemieckich walk w 1944 roku.
Lekcja rekomendowana jako kolejna po temacie „Bohaterowie Powstania Warszawskiego”.
Słowa kluczowe: pamiętniki, zdjęcia, prasa, literatura, analiza historyczna.
