Pseudonim:
„Goya”
Data urodzenia:
1905-05-25
Data śmierci:
1993-04-21
Funkcja:
kierownik Działu Zabezpieczenia Dzieł Sztuki
Miejsce urodzenia:
Piaseczno
Imiona rodziców:
Franciszek - Marianna
Wykształcenie:
W 1925 r. rozpoczął naukę w Szkole Rysunku Malarstwa Konrada Krzyżanowskiego przy ul. Poznańskiej w Warszawie, a następnie studia w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych, w 1932 r. podniesionej do rangi Akademii. Studiował w pracowni prof. Mieczysława Kotarbińskiego, następnie u prof. Tadeusza Pruszkowskiego. W trakcie studiów otrzymał liczne wyróżnienia i nagrody m.in.: nagrodę honorową za rysunek i malarstwo oraz odznaczenie rektorskie.
Praca w czasie okupacji:
W latach 1941- 1944 pracował jako nauczyciel w szkolnictwie zawodowym m.in. w Wydziale Gospodarstwa Miejskiego Urzędu Szkolnego.
Adres przed Powstaniem Warszawskim:
Warszawa ul. Bracka 22
Oddział:
Delegatura Rządu na Kraj - Dział Zabezpieczenia Dzieł Sztuki - kierownik. 1.VIII.1944 - 18. X.1944 - uczestniczył w Powstaniu Warszawskim pod pseudonimem „Goya”. Został kierownikiem Działu Zabezpieczenia Dzieł Sztuki przy Delegaturze Rządu Rzeczpospolitej Polskiej na miasto Warszawę, Rejon Śródmieście Północ . Przebywa m.in. na Pl. Napoleona, na ul. Brackiej przy Gmachu BGK. W końcowym etapie, brał czynny udział w budowaniu barykad, ratowaniu ludzi oraz ich mienia, a także pomagał w ewakuacji rannych .
Dzielnica:
Śródmieście Północ
Losy po Powstaniu:
Od 12 października 1944 r., nadzorował ewakuację archiwów, bibliotek i warszawskich muzeów. Został włączony przez prof. Stanisława Lorentza do ekipy zabezpieczającej dzieła sztuki w Muzeum Narodowym pod kierownictwem Michała Walickiego. Wyszedł z Warszawy 18 października.
Rodzina walcząca w Powstaniu Warszawskim:
W powstaniu u jego boku była łączniczka Janina Kondzioła ps. "Nina" - przyszła żona ( ślub w 1949 r. )
Losy po wojnie:
Od 1945 r. działał w Związku Polskich Artystów Plastyków. Po koniec lat 40 – tych – opracował Plastyczną Metodę Nauki Rzemiosła, przyspieszającą kształcenie młodej kadry rzemieślników w szkołach zawodowych i izbach rzemieślniczych. W 1957r. zorganizował na prośbę ZPAP wzorcowy Salon Plastyki Współczesnej „Art” na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. W latach 60- tych zainicjował i współorganizował słynne Warszawskie Kiermasze Sztuki. W 1982 r. artysta doznał wskutek udaru paraliżu prawej strony ciała, ciężka choroba nie powstrzymała go od pracy twórczej. Malował lewą ręką. Był autorem pejzaży, portretów. Najliczniejszą spuścizną prac, są dzieła o tematyce powstańczej. Kolekcja prac znajduje się obecnie w Muzeum Powstania Warszawskiego. Są to szkice, tuszem na papierze, gwasze, akwarele, oleje na płótnie. Większość prac powstała po wojnie, ale także w okresie tuż po powstaniu. W kolekcji Muzeum znajduje się ponad 200 prac. Artysta malował przejmujące sceny z powstania: walczących, poległych, ludność cywilną, płonące miasto oraz ruiny Warszawy.
Odznaczenia:
W 1980 r. został odznaczony za całokształt działalności Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Miejsce śmierci:
Warszawa, pochowany na Cmentarzu Czerniakowskim.
Informacje dodatkowe:
W czasie powstania spłonęło doszczętnie mieszkanie przy ul. Brackiej, zniszczony został cały dorobek artystyczny malarza.
Źródła:
Dokument z dnia 12 września 1944 r., podpisany przez dr Pułaskiego, Delegata Rządu, oraz Powstanie Warszawskie fakty i mity, IPN, 2006r. Dokument wydany w języku niemieckim, podpisany przez Stanisława Podwińskiego. Z Archiwum ASP, dokumenty zlecające prace na rzecz ratowania dzieł sztuki oraz spisu przedmiotów skonfiskowanych przez Niemców z Muzeum Narodowego przed jego planowanym wysadzeniem, do Towarzystwa Zachęty. Z Archiwum ASP ,Zaświadczenie o zatrudnieniu w Polskim Czerwonym Krzyżu w charakterze prowadzącego transport ewakuacyjny. Dokument z 2 września 1944r, z wydaną opaską nr 1101. Z Archiwum ASP: Pismo do Ministra Kultury i Sztuki - Departament Ochrony Zabytków, podpisany przez Dr Bohdana Rymaszewskiego, że Jan Chrzan, członek Związku Polskich Artystów Plastyków, licencja nr 488, zam. w Warszawie, przy ul. Piekarskiej 6 m 24, podczas Postania Warszawskiego z polecenia Delegatury Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, był kierownikiem Działu Zabezpieczenia Dzieł Sztuki, oraz ze wspomnień artysty z artykułu z „Dookoła Świata” , Malarz Walczącej Warszawy 1974 r.
Posiadasz jakiekolwiek dane lub materiały o mieszkańcach stolicy, którzy zginęli lub zaginęli w trakcie Powstania Warszawskiego? Chcesz poprawić biogram lub dodać nowe informacje o ofiarach cywilnych? Zaproponuj zmiany w formularzu. Wszystkie uwagi będą weryfikowanie przez grono historyków Muzeum Powstania Warszawskiego i po weryfikacji uzupełniane w bazie.

Pomóż uzupełnić bazę biogramów

Jan Chrzan. Fot. archiwum rodzinne.

Jan Chrzan. Fot. archiwum rodzinne.

Lata 30 -te XX w. Fot. archiwum rodzinne

Lata 30 -te XX w. Fot. archiwum rodzinne

Lata 30 -te XX w.  Fot. archiwum rodzinne

Lata 30 -te XX w. Fot. archiwum rodzinne

Fot. archiwum rodzinne

Fot. archiwum rodzinne

Szkic architektoniczny autorstwa Jana Chrzana przedstawiający Pałac Branickich - 1958, zbiory MPW sygn. MPW-M/1742

Szkic architektoniczny autorstwa Jana Chrzana przedstawiający Pałac Branickich - 1958, zbiory MPW sygn. MPW-M/1742

Jan Chrzan  „Odparcie ataku” (1945 – 1960) Zbiory MPW, sygn. MPW- M/1271

Jan Chrzan „Odparcie ataku” (1945 – 1960) Zbiory MPW, sygn. MPW- M/1271

Jan Chrzan :  „Kanał” (1950 - 1965) Zbiory MPW, sygnatura MPW-M/2523

Jan Chrzan : „Kanał” (1950 - 1965) Zbiory MPW, sygnatura MPW-M/2523

Obraz „W obronie dzieci”  (1955 - 1965), zbiory MPW, sygn. MPW-M/2532

Obraz „W obronie dzieci” (1955 - 1965), zbiory MPW, sygn. MPW-M/2532

„Karmiąca matka” (1950- 1965) Zbiory MPW, sygnatura  MPW- M/2520

„Karmiąca matka” (1950- 1965) Zbiory MPW, sygnatura MPW- M/2520

„Na stanowisku”  (1950 - 1965) Zbiory MPW, sygn. MPW-M/2527

„Na stanowisku” (1950 - 1965) Zbiory MPW, sygn. MPW-M/2527

„Rozpacz” (1945 – 1960) Zbiory MPW, sygn. MPW-M/1281

„Rozpacz” (1945 – 1960) Zbiory MPW, sygn. MPW-M/1281

Praca „Pokonana Warszawa” (1944 – 1945), zbiory MPW, sygn. MPW- M/ 2544

Praca „Pokonana Warszawa” (1944 – 1945), zbiory MPW, sygn. MPW- M/ 2544

Nasz newsletter