Janusz Brochwicz-Lewiński

Pseudonim:
"Gryf"
Data urodzenia:
1920-09-17
Data śmierci:
2017-01-05
Funkcja:
dowódca plutonu
Stopień:
sierżant podchorąży
Numer legitymacji AK:
31233
Miejsce urodzenia:
Wołkowysk
Imiona rodziców:
Stanisław - Jadwiga z domu Piechocińska
Przebieg służby wojskowej do 1939 r.:
W 1938 roku, po ukończeniu nauki w liceum w Wołkowysku, rozpoczął służbę wojskową, w trakcie której ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 29. Dywizji Piechoty przy 76. Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie, i w maju 1939 r. rozpoczął praktykę w tym pułku.
Udział w wojnie obronnej 1939:
We wrześniu 1939 r. walczył w stopniu kaprala podchorążego. Po agresji ZSRR na Polskę, dostał się 18 września 1939 r. do niewoli sowieckiej, z której zbiegł.
Udział w konspiracji 1939-1944:
Jesienią 1939 r., po kilkutygodniowej tułaczce dotarł do Generalnego Gubernatorstwa, gdzie włączył się w działalność powstającego Związku Walki Zbrojnej. Na terenie Puław pracował w administracji niemieckiej i równocześnie prowadził działania wywiadowcze - tworzył raporty dla wywiadu ZWZ. Zdekonspirowany w 1942 r. opuścił Puławy i do wiosny 1944 roku dowodził oddziałem partyzanckim AK na Lubelszczyźnie. W marcu 1944 r. skierowany do Warszawy, wszedł w skład I plutonu kompanii "Pegaz" (późniejszy "Parasol"). 10 lipca 1944 r. dowodził akcją na aptekę Wendego przy Krakowskim Przedmieściu 55, podczas której zdobyto narzędzia chirurgiczne, lekarstwa, środki znieczulające oraz materiały opatrunkowe dla sanitariatu Kedywu KG AK. Przydział w lipcu 1944 r. - Armia Krajowa - Kedyw KG AK - batalion "Parasol" - 1 kompania.
Oddział:
Armia Krajowa - zgrupowanie "Radosław" - batalion "Parasol" - 1 kompania.
Szlak bojowy:
Wola - Stare Miasto (szpitale) - kanały - Śródmieście Północ (szpitale). W dniach 4-5 sierpnia 1944 r. wsławił się obroną kompleksu zabudowań "Getreide Industrie-Werke" czyli: młyna, fabryki makaronów, magazynów oraz "pałacyku", a właściwie 1-piętrowej kamieniczki Karola Michlera przy ul. Wolskiej 40. Za te walki odznaczony Krzyżem Walecznych. Od 6 sierpnia dowodził walkami kilkunastoosobowej grupy opóźniającej, której zadaniem była obrona rejonu Młynarska - Żytnia.
Odniesione rany:
Ciężko ranny 8.08.1944 r. (postrzał twarzy) podczas walk na Cmentarzu Ewangelickim, wyeliminowany z dalszych walk. Ewakuowany do Szpitala Jana Bożego na Stare Miasto, następnie kanałami przeszedł do Śródmieścia Południe.
Warszawski Korpus Armii Krajowej (od 20.09.1944):
28. Dywizja Piechoty AK im. Stefana Okrzei - 15. pułk piechoty AK "Wilków"
Losy po Powstaniu:
Niewola niemiecka - jeniec Stalagu 318 (VIII F - 344) Lamsdorf, następnie Oflagu VII A Murnau.
Numer jeniecki:
102049
Odznaczenia:
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Walecznych (dwukrotnie), Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej, Warszawski Krzyż Powstańczy, Krzyż Kampanii Wrześniowej, Złoty Medal za Zasługi dla Obronności Kraju.
Losy po wojnie:
Po wyzwoleniu obozu przez Amerykanów pozostał na Zachodzie, wkrótce otrzymał przydział do Ośrodka Zapasowego Samodzielnej Brygady Spadochronowej, z której we wrześniu 1945 r. został skierowany do szpitala w Szkocji. Przeszedł ciężką operację szczęki i pięciomiesięczną rehabilitację. W lutym 1946 r. opuścił szpital. Pozostał na stałe w Wielkiej Brytanii. Wstąpił do armii brytyjskiej (3. Pułk Królewski Huzarów), służył m.in. w gwardii przybocznej Jego Królewskiej Mości Jerzego VI. Działał również m.in. w Palestynie i Sudanie jako agent wywiadu. Po opuszczeniu armii był przez 15 lat kwatermistrzem i oficerem administracyjnym w jednej z brytyjskich szkół wojskowych. Od przejścia na emeryturę w 1985 r. pracował dorywczo jako tłumacz w ambasadzie brytyjskiej w Bonn i konsulacie brytyjskim w Kolonii. Powrócił na stałe do Polski w lipcu 2002 r. Od tego czasu aktywnie działa w środowisku kombatanckim. W styczniu 2007 uczestniczył w akcji billboardowej programu "Patriotyzm Jutra". 24 kwietnia 2008 r. Prezydent RP, Lech Kaczyński mianował go do stopnia generała brygady.
Informacje dodatkowe:
Urodził się 17 września 1920 roku w Wołkowysku w rodzinie ziemiańskiej. Jego ojciec Stanisław był profesorem Uniwersytetu Jagielońskiego i Uniwersytetu Stefana Batorego.
Publikacje:
"Robiłem swoją robotę". Rozmowa z mjr. Januszem Brochwicz-Lewińskim „Gryfem”, opr. T. Szczepański, H. Dzierzęcki, Warszawa 2006; "Pałacyk Michla, Żytnia, Wola..." Rozmowa z gen. Januszem Brochwicz-Lewińskim - "Gryfem", dowódcą obrony Pałacyku Michla na Woli, Powstańczy Biuletyn Wolski/2008
Źródła:
MPW-baza uczestników PW, MPW-zbiory - P/4523 (kserokopia dokumentacji, dar Janusza Brochwicz-Lewińskiego)
Archiwum Historii Mówionej:
Posiadasz jakiekolwiek dane lub materiały o mieszkańcach stolicy, którzy zginęli lub zaginęli w trakcie Powstania Warszawskiego? Chcesz poprawić biogram lub dodać nowe informacje o ofiarach cywilnych? Zaproponuj zmiany w formularzu. Wszystkie uwagi będą weryfikowanie przez grono historyków Muzeum Powstania Warszawskiego i po weryfikacji uzupełniane w bazie.

Pomóż uzupełnić bazę biogramów

Janusz z matką Jadwigą, 1930 rok. Fot. archiwum rodzinne.

Janusz z matką Jadwigą, 1930 rok. Fot. archiwum rodzinne.

Janusz Brochwicz-Lewiński w I Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego, rok 1946. Fot. archiwum rodzinne.

Janusz Brochwicz-Lewiński w I Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego, rok 1946. Fot. archiwum rodzinne.

Budynek Pałacyku Michlera przy ul. Wolskiej 40 widziany od nieparzystej strony ul. Wolskiej.

Budynek Pałacyku Michlera przy ul. Wolskiej 40 widziany od nieparzystej strony ul. Wolskiej.

Brama wjazdowa i stróżówka kompleksu Młynów Michlera. W głębi widoczny wielopiętrowy budynek przemysłowy należący do kompleksu. Fotografia ze zbiorów Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy.

Brama wjazdowa i stróżówka kompleksu Młynów Michlera. W głębi widoczny wielopiętrowy budynek przemysłowy należący do kompleksu. Fotografia ze zbiorów Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy.

Legitymacja AK Janusza Brochwicz-Lewińskiego. Archiwum rodzinne.

Legitymacja AK Janusza Brochwicz-Lewińskiego. Archiwum rodzinne.

1946 rok. I Samodzielna Brygada Spadochronowa. Fot. archiwum rodzinne gen. Janusza Brochwicz-Lewińskiego

1946 rok. I Samodzielna Brygada Spadochronowa. Fot. archiwum rodzinne gen. Janusza Brochwicz-Lewińskiego

Fot. Piotr Gajewski

Fot. Piotr Gajewski

Uroczystości przy kamieniu upamiętniającym obronę Pałacyku Michla, 5 sierpnia 2008 r. Fot. M.Pałgan/MPW

Uroczystości przy kamieniu upamiętniającym obronę Pałacyku Michla, 5 sierpnia 2008 r. Fot. M.Pałgan/MPW

Nasz newsletter