Pseudonim:
„Mały", "Żbik"
Data urodzenia:
1925-12-12
Numer legitymacji AK:
11788
Miejsce urodzenia:
Tarłów
Imiona rodziców :
Andrzej - Maria z domu Oczkowicz
Wykształcenie do 1944 r. :
Szkołę powszechną ukończył w 1937 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim. W latach 1937-1939 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Joachima Chreptowicza w Ostrowcu Świętokrzyskim, dalszą naukę przerywa wybuch II wojny światowej. W czasie wojny w latach 1940-1942 uczył się w dwuletniej Prywatnej Szkole Handlowej w Ostrowcu. Równolegle kontynuował naukę w ramach tajnych kompletów, gdzie ukończył trzecią klasę gimnazjalną.
Praca w czasie okupacji niemieckiej:
W czasie wojny pracował od jesieni 1942 do lipca 1943 jako robotnik w Zakładach Ostrowieckich - pomocnik trasera.
Udział w konspiracji 1939-1944:
W konspiracji od 1941 roku, w Związku Walki Zbrojnej. Brał udział w akcjach dywersyjnych, m. in. w zniszczeniu ważnego dla okupanta mostu kolejowego w Romanowie koło Ostrowca. W lipcu 1943 roku wstąpił do oddziału partyzanckiego Gwardii Ludowej im. Zawiszy Czarnego. W październiku 1943 roku oddział został rozbity w starciu z Niemcami w miejscowości Romanów koło Jedlni pod Radomiem. Od tej pory musiał ukrywać się przed poszukującymi go Niemcami - najpierw u rodziny na wsi, a następnie w Warszawie pod fałszywym nazwiskiem "Jerzy Orłowski".
Oddział :
Okręg Warszawski Armii Krajowej - I Obwód "Radwan" (Śródmieście) - 3. Rejon "Ratusz - Wojskowa Służba Ochrony Powstania - VI zgrupowanie WSOP - batalion "Bełt" - 8. kompania - II pluton dowodzony przez por. "Kruka". Do Powstania przystąpił jako ochotnik w dniu 2 sierpnia 1944 r. Brał udział w akcjach na budynek tzw. Małej PAST-y przy ul. Pięknej, w obronie placówek: kawiarni "Szwajcarskiej" i Kleszcza przy ul. Marszałkowskiej oraz w Alejach Jerozolimskich 17/21, na ul. Natolińskiej i ul. Książęcej.
Szlak bojowy :
Śródmieście Południe
Warszawski Korpus Armii Krajowej:
8. Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta - 21. pułk piechoty im. Dzieci Warszawy
Losy po Powstaniu :
Niewola niemiecka - jeniec Stalagu 344 Lamsdorf (Łambinowice k. Opola). W styczniu 1945 roku podczas ewakuacji obozu zbiegł na teren Czechosłowacji, gdzie dołączył do tzw. Brygady Świętokrzyskiej. Tu zastało go wyzwolenie.
Losy po wyzwoleniu:
Z Czechosłowacji wyjechał do amerykańskiej strefy okupacyjnej Niemiec, w okolice Monachium i Norymbergi, gdzie służył w kompaniach wartowniczych przy armii. W grudniu 1946 roku powrócił do kraju i zamieszkał we Wrocławiu. W 1948 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych we Wrocławiu.
Represje:
Aresztowany 28 lipca 1949 roku pod zarzutem przynależności do organizacji podziemnej NSZ, w której działał pod przybranym nazwiskiem Jerzy Orłowski i w której w czerwu 1944 ukończył tajną podchorążówkę w stopniu plutonowego podchorążego. Usłyszał zarzut, że od lutego do czerwca 1944 roku miał rzekomo "uczestniczyć w napadach rabunkowych NSZ na warszawskich Bielanach, a za swój udział miał otrzymać ze zrabowanych rzeczy buty i firanki. Brał udział w Powstaniu Warszawskim, a po powrocie z zagranicy nie ujawnił wobec władz Bezpieczeństwa Publicznego swej przynależności do NSZ". Skazany przez Sąd Wojewódzki m. st. Warszawy na karę więzienia, w którym przebywał do 1952 roku.
Losy po wojnie:
Od stycznia 1953 roku pracował w Cukrowni Częstocice w Ostrowcu na stanowisku rejonowego inspektora plantacji. Równolegle studiował wieczorowo w Wyższej Szkole Rolniczej w Krakowie, uzyskując w 158 roku dyplom inżyniera rolnictwa. Od marca 1960 roku do maja 1968 zatrudniony był w Zakładach Przemysłu Ziemniaczanego „Niewolno” i „Złoty Potok" w charakterze wojewódzkiego inspektora plantacji. W 1966 roku zachorował, a w 1968 roku przeszedł na rentę inwalidzką III grupy. Jako rencista od marca 1970 roku pracował do grudnia 1970 roku w Wojewódzkim Zjednoczeniu Handlowym w Kielcach, Oddział w Radomiu, na stanowisku towaroznawcy branży owocowo-warzywnej. W grudniu 1970 roku stan jego zdrowia na tyle się pogorszył, że po przebytej operacji przerwał dalszą pracę zawodową (zaliczony do pierwszej grupy inwalidzkiej). Był członkiem ZBOWiD-u i Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.
Odznaczenia:
"Medal za Warszawę”, "Medal Zwycięstwa i Wolności".
Twórczość, artykuły:
W roku 1970 otrzymał wyróżnienie w konkursie „Młodzi w walce” kieleckiego Zarządu Wojewódzkiego Związku Młodzieży Wiejskiej, Redakcji „Słowa ludu” i Wydziału Kultury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej za nadesłane materiały historyczno-wspomnieniowe (Rozstrzygnięcie konkursu „Młodzi w walce”, „Słowo ludu” 1970, R.XXI, nr 196, s. 2”. W roku 1971 opublikował również artykuły:
• T. Zubrzycki „Żbik”, Jesteśmy oddziałem imienia Zawiszy, „Słowo ludu - Magazyn” nr 633 (7672), 11 grudnia 1971 r.;
• T. Zubrzycki „Żbik”, W jagentowskim dworze, „Słowo ludu - Magazyn” nr 634;
• T. Zubrzycki „Żbik”, Akcja na obóz w Bodzechowie, „Słowo ludu - Magazyn” nr 635.
Miejsce pochówku:
Cmentarz Komunalny w Radomiu przy ul. Ofiar Firleja 45, kwatera D 9, rząd 3, grób 8
Źródła:
Muzeum Powstania Warszawskiego, Teczki personalne uczestników Powstania Warszawskiego: kopia dokumentacji udostępniona przez p. Waldemara Zubrzyckiego, syna Powstańca, w tym oświadczenia świadków: Zenona Wiktorczyka"Wika" i Stanisława Jezierskiego "Longinusa", zaświadczenie ZBoWiD nr 689048 z dnia 08.07.1982, zaliczony okres służby: Powstanie Warszawskie od 2.08.1944 do 2.10.1944, listy obozowe z okresu pobytu w niewoli, zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, odpis legitymacji AK i inne. Weryfikacja przydziału: Katarzyna Utracka, Dział Historyczny MPW.
Uwagi - używane nazwiska:
W czasie wojny używał „lewego” nazwiska Jerzy Orłowski oraz Tadeusz Żagielski. Legitymacja AK nr 11788 wystawiona była na dane: plut. pchor. „Mały” - Tadeusz Jerzy Orłowski. Wymieniany w książce Marka Stroka „Bataliony „Iwo”, „Ostoja””, w której znajduje się relacja Zenona Wiktorczyka „Wika” (s. 77), potwierdzają dołączenie do oddziału 2 sierpnia 1944 r. „Małego” (w książce nazwisko nie zostało podane).
