Encyklopedia

Po Powstaniu

Powojenne losy Powstańców Warszawskich.

Powstańcy w Polsce Ludowej

  • Proces Szesnastu. W marcu 1945 przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego, niedawni uczestnicy Powstania Warszawskiego, zostają zaproszeni na rozmowy z pełnomocnikiem Stalina, gen. Iwanem Sierowem. Aresztowani i przewiezieni do Moskwy, w czerwcu są sądzeni w „procesie szesnastu” pod zarzutem kolaboracji z Niemcami i dywersji antysowieckiej. Trzej z nich zostają uniewinnieni. Dla innych zapadają wyroki od 4 miesięcy do 10 lat więzienia. Ostatni dowódca AK gen. Leopold Okulicki, wicepremier Jan St. Jankowski i minister Stanisław Jasiukowicz, skazani odpowiednio na 10, 8 i 5 lat – giną w sowieckich więzieniach.

 

  • Powstańcy w PRL. Zakończenie II wojny światowej nie oznacza dla Powstańców powrotu do zwykłego życia. Część z nich pozostaje na obczyźnie, inni decydują się na powrót do kraju. Niektórzy z Powstańców zostają skazani w sfingowanych procesach, a nawet zamordowani przez komunistów. Wielu spędza pierwsze powojenne lata w stalinowskich więzieniach. Po tzw. odwilży w 1956 odzyskują wolność, jednak ze względu na przynależność do AK aż do upadku komunizmu są „podejrzani”. Dopiero wolna Polska, o którą walczyli w Powstaniu Warszawskim, odda Im hołd - tym, którzy doczekali, i tym, którzy odeszli.

 

  • Generał Monter po wojnie. Po kapitulacji Powstania Warszawskiego gen. Antoni Chruściel „Monter” wraz z oddziałami powstańczymi wychodzi do niewoli niemieckiej. Przebywa w oflagach Langwasser i Colditz, skąd zostaje uwolniony przez Amerykanów. Pozostaje na emigracji. 26 września 1946 władze komunistyczne odbierają mu obywatelstwo polskie. Generał „Monter” początkowo przebywa w Londynie, następnie w Waszyngtonie. Źle znosi emigrację, w okresie „odwilży” występuje do władz PRL o przywrócenie obywatelstwa i zgodę na powrót do kraju. Jego list pozostaje jednak bez odpowiedzi.

 

  • Powroty i nowe życie. Armia Czerwona i ludowe Wojsko Polskie wkraczają do Warszawy 17 stycznia 1945 roku. Z kryjówek w ruinach wynurzają się „robinsonowie”, którzy przetrwali w nich od chwili kapitulacji Powstania. 1 lutego 1945 roku swoją siedzibę przenoszą do Warszawy władze komunistyczne. 14 lutego powołane zostaje Biuro Odbudowy Stolicy. Pomimo braku wody, prądu i komunikacji do stolicy stopniowo powracają jej mieszkańcy. Poszukują grobów bliskich, które są wszędzie. Saperzy i ochotnicy z całej Polski pomagają w usuwaniu gruzów. Do Warszawy powraca życie.

 

Pamięć o Powstaniu

  • Jan Paweł II w Warszawie. W październiku 1978 roku watykańskie konklawe wybiera papieża - Polaka. Między 2 a 10 czerwca 1979 roku Jan Paweł II przybywa do Polski z pierwszą pielgrzymką papieską. Wizyta papieża dodaje Polakom wiary i sił w trudnym okresie komunizmu. Jego słynne słowa „Nie lękajcie się” stanowią dla Polaków drogowskaz moralny na najbliższe lata, stanowiąc zaczyn potężnego ruchu społecznego - „Solidarności”. W homilii wygłoszonej w Warszawie Papież mówi o wyjątkowej roli Powstania Warszawskiego w historii Polski.

 

  • Zbiórka pamiątek. Od 1981 trwa zbiórka pamiątek powstańczych. W 2003 rozpoczyna się szeroko zakrojona akcja gromadzenia eksponatów dla nowo powstającego Muzeum Powstania Warszawskiego. Obie te akcje wzbogacają zbiory o kilkanaście tysięcy pamiątek. Szczególne miejsce pośród nich zajmują powstańcze opaski, których udaje się zebrać dotychczas ok. siedemdziesięciu. W trudnych latach powojennych są dla Powstańców pieczołowicie pielęgnowaną relikwią. Mają wyjątkowe znaczenie jako symbol wolności, patriotyzmu i uczestnictwa w doniosłym wydarzeniu. Kolejne opaski otrzymywane w darze eksponowane są w specjalnej gablocie.

Zobacz także


na powązkach

Renowacja mogił powstańczych

Dzięki współpracy Muzeum Powstania Warszawskiego i Wojewody Mazowieckiego udało się wyremontować 82 groby powstańcze. Są to kwatery żołnierzy batalionów „Gozdawa” oraz „Chrobry I”. Sfinansowanie renowacji grobów było możliwe dzięki zbiórce pieniędzy, którą Muzeum organizuje od lat oraz wsparciu Wojewody Mazowieckiego.

więcej
14.11

Na pierwszej linii. Michał Zieliński

W listopadzie gościem cyklu spotkań poświęconych polskiej współczesnej fotografii wojennej będzie Michał Zieliński – dziennikarz i fotograf specjalizujący się w tematyce bliskowschodniej i dotyczącej państw postsowieckich.

więcej
festiwal

Kulturalni chuligani niewinnie oczarują miasto

O języku z Bralczykiem, w warsztacie z Majsterkami, na dancingu w duchu Astona i Warsa – zbliża się XII edycja Festiwalu Warszawskiego „Niewinni Czarodzieje”.

więcej
1929-2017

Żegnamy Hannę Szczepanowską

Z głębokim żalem żegnamy por. Hannę Stanisławę Szczepanowską (w Powstaniu Kamińską) ps. Heban.

więcej