Józef Andrzej Szczepański

Pseudonim:
"Ziutek"
Data urodzenia:
1922-11-30
Data śmierci:
1944-09-10
Funkcja:
dowódca drużyny
Pozycja na murze pamięci:
Kolumna: 179 Miejsce: 54
Stopień:
plutonowy podchorąży
Miejsce urodzenia:
Łęczyca
Imiona rodziców:
Józef - Matylda z domu Ottomańska
Wykształcenie do 1944 r.:
Wychowywał się w Łęczycy, Warszawie, Grudziądzu i Jabłonnie. Od 1935 r. uczeń Gimnazjum im. Władysława IV w Warszawie. Do momentu wybuchu wojny zdążył zdać tzw. małą maturę. W pierwszych dniach września 1939 r. ewakuował się z rodzicami na Wołyń. Po kilku dniach powrócił do Polski centralnej - do Krakowa, następnie wyjechał do Rzeszowa, gdzie jego ojciec otworzył kancelarię adwokacką. W Rzeszowie Józef podjął dalszą naukę, którą musiał przerwać. Wyjechał do rodziców matki - do Dębicy, którzy tam schronili się po ucieczce z Wołynia. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie pragnął kontynuować naukę. Mieszkał w pokojach sublokatorskich przy ul. Targowej, potem przy ul. Długiej 10, ucząc się na tajnych kompletach Gimnazjum im. Władysława IV.
Udział w konspiracji 1939-1944:
W konspiracji od 1942 roku - żołnierz I plutonu 1. kompanii oddziału "Agat"-"Pegaz"-"Parasol", w Kedywie Komendy Głównej Armii Krajowej. W plutonie Bronka "Lota" był członkiem drużyny "Mietka", którego zastępcą był "Figa" (Justyn Zygmunt Ignatowicz). W Sylwestra 1943 r. w swoim lokalu przy ul. Świętojerskiej 12 wygłosił wiersz "Dziś idę walczyć - mamo". W oddziale był chłopcem wesołym i lubianym. Szybko stał się czołowym bardem "Parasola", opisującym najważniejsze wydarzenia i kolegów, którzy w nich uczestniczyli. W okresie styczeń-luty 1944 r. wchodził w skład zespołu "Mietka" przygotowującego likwidację funkcjonariusza Kripo SS-Sturmbannführera Nüsperlinga (figuruje w wykazie "akcji główki" jako kierownik egzekutywy Kripo). Akcja wielokrotnie odkładana nie doszła do skutku ze względu na trwające równolegle przygotowania do likwidacji Franza Kutschery. 1.02.1944 r., w ramach likwidacji skutków akcji "Kutschera", wchodził w skład zbrojnego zespołu, który z praskiego Szpitala Przemienienia Pańskiego odbił "Lota" i "Cichego" pilnowanych przez policjantów "granatowych". 3.05.1944 r. ukończył II turnus Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty "Agricola". Egzaminem końcowym podchorążówki było wykolejenie i ostrzelanie pociągu na trasie Warszawa-Poznań (akcja "Płochocin" - 3/4.04.1944). "Ziutek" uzbrojony w MP.28 Schmeisser (lub MP.40), 1 pistolet i 2 granaty wchodził w skład grupy uderzającej. 12 kwietnia 1944 r. ekipa Gestapo weszła do lokalu "Ziutka" przy ul. Długiej 10, z którego, po rzuceniu w Niemców kilku granatów, udało mu się szczęśliwie zbiec (w mieszkaniu zginął "Figa"). 11 lipca 1944 r. w Krakowie uczestniczył w nieudanym zamachu na SS-Obergruppenführera Wilhelma Koppego.
Oddział:
Armia Krajowa - zgrupowanie "Radosław" - batalion "Parasol" - 1. kompania - I pluton
Szlak bojowy:
Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście (szpitale). W dniach 4-5 sierpnia 1944 r. brał udział w obronie kompleksu zabudowań "Getreide Industrie-Werke" czyli: młyna, fabryki makaronów, magazynów oraz "pałacyku", a właściwie 1-piętrowej kamieniczki Karola Michlera przy ul. Wolskiej 40. Tego dnia wieczorem wygłosił swój wiersz "Pałacyk Michla", który w następnych dniach - już śpiewany na melodię "Nie damy popradowej fali" - stał się szlagierem całego batalionu. W dniach 6-8 sierpnia 1944 r. walczył w obronie cmentarzy Kalwińskiego i Ewangelickiego. Po przejściu baonu na Stare Miasto brał udział w akcjach bojowych na terenie ruin getta. W nocy 30/31.08.1944 r. brał udział w nieudanej próbie przebicia oddziałów staromiejskich do Śródmieścia. Zadaniem kompanii wydzielonej "Parasola", I-rzutowo ugrupowanej w piwnicach Hotelu Polskiego przy ul. Długiej 29, miało być opanowanie Pałacu Radziwiłłów przy ul. Bielańskiej 14, a następnie wylotu Tłomackiego na ul. Bielańską i jej skrzyżowania z ul. Długą. Atak załamał się pod silnym ogniem broni maszynowej i ostrzale z granatników. Nad ranem "parasolarze" powrócili na swoje poprzednie stanowiska w gmachu Sądu Okręgowego i w Pałacu Krasińskich. Tam też 1.09.1944 r., po śmierci "Włodka" (Włodzimierz Kalinowski) "Ziutek" objął dowództwo grupy osłonowej, stanowiącej straż tylną Grupy "Północ", ewakuującej się kanałami do Śródmieścia. Zadaniem jego grupy miała być obrona północnej pierzei pl. Krasińskich, na którą mocno naciskały atakujące z Bonifraterskiej i Świętojerskiej (Sąd Okręgowy) jednostki niemieckie, wspierane czołgami i "Goliathami".
Odniesione rany:
Ciężko ranny 1.09.1944 r. - postrzelony w brzuch i udo przy ul. Barokowej (wg relacji strz. "Krysi" Ryszarda Sasa, "Ziutka" w Pałacu Krasińskich przypadkowo postrzelił w pachwinę NN żołnierz "Parasola" - celowniczy ręcznego karabinu maszynowego, który usiłował usunąć zacięcie broni). Tego dnia został przeniesiony kanałami do Śródmieścia i umieszczony w szpitalu polowym przy ul. Czackiego. Po jego zbombardowaniu ponownie przeniesiony, tym razem do szpitala polowego w Śródmieściu Południowym, zorganizowanym przy ul. Marszałkowskiej 75 - róg Wilcza 35.
Odznaczenia:
Krzyż Walecznych (dwukrotnie: 18 i 22 sierpnia 1944 r.), Virtuti Militari V klasy (pośmiertnie, wrzesień 1944 r.)
Miejsce (okoliczności) śmierci:
Zmarł w wyniku odniesionych ran w szpitalu polowym przy ul. Marszałkowskiej 75, pochowany na cmentarzu powstańczym zorganizowanym w podwórzu kamienicy Marszałkowska 71. Podczas odgruzowywania tej części Śródmieścia, 5.12.1945 r. jego ciało zostało ekshumowane z mogiły pojedynczej i przeniesione na Cmentarz Wojskowy Powązki - Kwatery Wojenne baonu "Parasol".
Źródła:
MPW-baza uczestników PW, fot. MPW-zbiory: MPW-IH/1442-MPW-IH/1445, MPW-IH/5786, MPW-IP/9325
Posiadasz jakiekolwiek dane lub materiały o mieszkańcach stolicy, którzy zginęli lub zaginęli w trakcie Powstania Warszawskiego? Chcesz poprawić biogram lub dodać nowe informacje o ofiarach cywilnych? Zaproponuj zmiany w formularzu. Wszystkie uwagi będą weryfikowanie przez grono historyków Muzeum Powstania Warszawskiego i po weryfikacji uzupełniane w bazie.

Pomóż uzupełnić bazę biogramów

Józef Andrzej Szczepański "Ziutek" (1922-1944). Fotografia portretowa ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1443

Józef Andrzej Szczepański "Ziutek" (1922-1944). Fotografia portretowa ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1443

Józef Szczepański "Ziutek" z braciszkiem. Fot. z e zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1445

Józef Szczepański "Ziutek" z braciszkiem. Fot. z e zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1445

Fotografia z okresu okupacji niemieckiej w Warszawie. Józef Szczepański "Ziutek" z koleżankami podczas spaceru w Parku Ujazdowskim. Ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1444

Fotografia z okresu okupacji niemieckiej w Warszawie. Józef Szczepański "Ziutek" z koleżankami podczas spaceru w Parku Ujazdowskim. Ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1444

Fotografia z okresu okupacji niemieckiej. Józef Szczepański "Ziutek", dowódca drużyny w Batalionie "Parasol", autor piosenki "Pałacyk Michla". Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IP/9325, dar Grzegorza Zalewskiego

Fotografia z okresu okupacji niemieckiej. Józef Szczepański "Ziutek", dowódca drużyny w Batalionie "Parasol", autor piosenki "Pałacyk Michla". Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IP/9325, dar Grzegorza Zalewskiego

Józef Szczepański "Ziutek" z bratem. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/5786

Józef Szczepański "Ziutek" z bratem. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/5786

Nasz newsletter