Stanisław Michał Jankowski

Pseudonim:
"Agaton"
Data urodzenia:
1911-09-29
Data śmierci:
2002-03-05
Funkcja:
dowódca plutonu. Cichociemny
Stopień:
Oficer rezerwy artylerii Wojska Polskiego - podporucznik (1939), porucznik (1942), kapitan (1944), cichociemny.
Numer legitymacji AK:
00450
Miejsce urodzenia:
Warszawa
Imiona rodziców:
Marian - Elżbieta
Wykształcenie:
W Warszawie ukończył gimnazjum, a następnie podjął studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Po studiach w 1938 r. rozpoczął pracę naukową na stanowisku asystenta.
Udział w wojnie obronnej 1939 r.:
Zmobilizowany we wrześniu 1939 r., skierowany do Ośrodka Artylerii Lekkiej w Wilnie. Po wkroczeniu wojsk sowieckich został internowany na Litwie. Zdołał uciec z obozu i przedostać się do Francji, gdzie służył w odtwarzanych przez gen. Sikorskiego Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
Nazwisko konspiracyjne:
Stanisław Kucharski
Pseudonimy:
"Burek", "Kucharski", "Agaton" (od stycznia 1944)
Udział w konspiracji 1939-1944:
Od czerwca 1940 r., po ewakuacji oddziałów polskich, przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie zgłosił akces do służby konspiracyjnej w kraju. W Szkocji przeszedł szkolenie w zakresie "doskonalenia administracji wojskowej" - była to zakamuflowana nazwa szkolenia oficerów wywiadu, którzy wyrazili chęć powrotu do okupowanej Polski i zasilenia szeregów Armii Krajowej. W nocy 3/4.03.1942, w ramach operacji lotniczej "Collar", jako "cichociemny" został zrzucony do Kraju. Zrzut przyjęła placówka "Pole", położona w rejonie Łosinna, ok. 6 km na północny zachód od Wyszkowa. Po skoku awansowany do stopnia porucznika. W niedługim czasie objął kierownictwo Wydziału Legalizacji i Techniki w Oddziale II (Informacyjno-Wywiadowczym) Komendy Głównej Armii Krajowej. Pod jego kierownictwem Wydział Legalizacji ("198", "C-8", "Wd-68", "218", "Agaton") do perfekcji opanował sztukę podrabiania wszelkiego rodzaju niemieckich (i nie tylko) dokumentów, w które wyposażeni byli żołnierze polskiego wywiadu oraz podróżujący po całej okupowanej Europie kurierzy Komendy Głównej Armii Krajowej. W fałszywe dokumenty i kartki żywnościowe zaopatrywał także francuski ruch oporu.
Oddział:
Komenda Główna Armii Krajowej - Oddział II - Batalion Specjalny - pluton "Agaton", od 2.08.1944 - zgrupowanie "Radosław" - batalion "Pięść" - 2. kompania (nie zorganizowana) - pluton "Agaton" - dowódca plutonu. Po przejściu sztabu gen. "Bora" z Woli na Stare Miasto oficer do zleceń przy KG AK. Od 8 września 1944 dowódca oddziału osłony KG AK - "Łącz 59"
Szlak bojowy:
Wola - Śródmieście - Wola - Stare Miasto - Żoliborz - Puszcza Kampinoska - Żoliborz - kanały - Stare Miasto - kanały - Śródmieście Północ - Śródmieście Południe. W pierwszych dniach Powstania Warszawskiego był dowódcą plutonu "Agaton" batalionu "Pięść", następnie, już w stopniu kapitana walczył na Starym Mieście w Kwaterze Głównej KG AK, w dyspozycji szefa Oddziału II płk. "Makarego". W nocy 13/14.08.1944 r. ze swoim 4-osobowym patrolem, idąc z rozkazami płk. "Wachnowskiego", przedarł się między stanowiskami niemieckimi, ze Starówki na Żoliborz, po czym następnej nocy 14/15.08.1944 r. przeszedł do Puszczy Kampinoskiej, do stacjonujących tam oddziałów Grupy "Kampinos", z którymi następnego dnia powrócił na Żoliborz. Brał udział w nieudanym natarciu na Dworzec Gdański 21/22.08.1944 r. Po tej akcji powrócił kanałami na Stare Miasto, skąd po kilku dniach, również kanałami, wyruszył do Śródmieścia z meldunkiem płk. "Wachnowskiego" dla gen. "Bora". Wraz z KG AK przeszedł do Śródmieścia Południe, gdzie od 8.09.1944 r. dowodził plutonem "Łącz 59"
Odznaczenia:
Virtuti Militari V klasy, Krzyż Walecznych - dwukrotnie, Order Sztandaru Pracy II klasy, Krzyż Armii Krajowej, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złota Odznaka Odbudowy Warszawy.
Losy po Powstaniu Warszawskim:
Od 5.10.1944 w niewoli niemieckiej, do której wyszedł z oficerami Komendy Głównej Armii Krajowej. Już w niewoli mianowany adiutantem generała Tadeusza "Bora" Komorowskiego, z którym przebywał w Oflagu XIII D Nürnberg/Langwasser, od lutego 1945 w Oflagu IV C Colditz, a od kwietnia w Oflagu XVIII C Markt-Pongau w Alpach Tyrolskich
Numer jeniecki:
4454
Losy po wojnie:
Po wyzwoleniu z niewoli wyjeżdża do Anglii i tam zapisuje się na roczne studium urbanistyczne Uniwersytetu w Liverpoolu, uzyskując w lipcu 1946 roku dyplom Civic Design. Po studiach wraca do kraju i 15 września 1946 roku zgłasza się do pracy w Biurze Odbudowy Stolicy, którą kontynuuje w Pracowni Urbanistycznej Warszawy, przekształconej w Biuro Planowania Rozwoju Warszawy, gdzie pracuje do 1977 roku. Współautor Trasy W-Z i MDM oraz kolejnych opracowań Planu Perspektywistycznego Rozwoju Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego. Laureat konkursów architektonicznych i urbanistycznych. W latach 1960-61 zatrudniony z zespołem urbanistów polskich w Bagdadzie opracowuje plany rozwoju wielu miast Iraku, m.in. takich jak Mosul, Kerbala i Basra. W latach 1964-65 kierownik zespołu polskiego opracowującego plan odbudowy miasta Skopje w Jugosławii, zburzonego w 1963 roku przez trzęsienie ziemi. Odznaczony srebrnym medalem miasta Skopje. W latach 1971-72 zatrudniony w zespole polskim opracowującym plan odbudowy zburzonego przez trzęsienie ziemi miasta Chimbote w Peru. W latach 1975-77 jako ekspert Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w Genewie współpracuje przy budowie domków mieszkalnych dla ofiar bombardowań w Północnym Wietnamie. W 1980 roku ukazała się książka Stanisława Jankowskiego "Z fałszywym Ausweisem w prawdziwej Warszawie". O książce tej pisze autor we wstępie: "Są to wspomnienia o ludziach, których spotykałem, i o zdarzeniach, w których brałem udział czy byłem ich świadkiem. O historycznych wydarzeniach i o codziennych sprawach, tyle tylko, że w czasach, które prostym czynnościom nadawały niezwykłą wartość, a za zwykły ludzki odruch kazały płacić najwyższą cenę. Moje osobiste losy, dwukrotne z Warszawy, ułożyły się pomyślnie. Dopiero w zestawieniu z bramą Pawiaka, mogiłami w Palmirach i drutami Oświęcimia, które wyznaczają drogi mych najbliższych, ukazują losy Polaków w okupowanej Warszawie. Mój życiorys cichociemnego skoczka spadochronowego i kierownika komórki wywiadu AK jest - mimo wszystko - prosty i łatwy. Dopiero losy "Andruszy", "Dżula", "Miry" i "Czarki" uzupełniają prawdę o cichociemnych, a przeżycia "Wandy", "pani Dziuni", "Bradla" i "Marie Springer" obrazują służbę wywiadu AK. Dla ich pełnej oceny niezbędne było przedstawienie, w ogólnym choćby zarysie, całości akcji zrzutów i działalności wywiadu. Do napisania książki zabrałem się w roku 1957. Zamierzałem - jakże naiwnie - ukończyć ją w ciągu roku. Potrzebowałem na to dwudziestu lat".
Miejsce śmierci:
Warszawa. Pochowany na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie
Źródła:
MPW-baza uczestników PW, fot. autorstwa S. Bałuka ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego
Posiadasz jakiekolwiek dane lub materiały o mieszkańcach stolicy, którzy zginęli lub zaginęli w trakcie Powstania Warszawskiego? Chcesz poprawić biogram lub dodać nowe informacje o ofiarach cywilnych? Zaproponuj zmiany w formularzu. Wszystkie uwagi będą weryfikowanie przez grono historyków Muzeum Powstania Warszawskiego i po weryfikacji uzupełniane w bazie.

Pomóż uzupełnić bazę biogramów

Lata 30- te.  Stanisław Jankowski jako podporucznik rezerwy artylerii. Fot. archiwum rodzinne

Lata 30- te. Stanisław Jankowski jako podporucznik rezerwy artylerii. Fot. archiwum rodzinne

Jesień 1941 roku. W tle wieża spadochronowa w małpim gaju.

Jesień 1941 roku. W tle wieża spadochronowa w małpim gaju.

Fotografia z Powstania Warszawskiego - Stanisław Jankowski "Agaton"  (fragment szerszego ujęcia). Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś".

Fotografia z Powstania Warszawskiego - Stanisław Jankowski "Agaton" (fragment szerszego ujęcia). Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś".

Powstanie Warszawskie - 2 sierpnia 1944. Patrol rozpoznawczy por. "Agatona" (na czele) w drodze z Woli do Śródmieścia

Powstanie Warszawskie - 2 sierpnia 1944. Patrol rozpoznawczy por. "Agatona" (na czele) w drodze z Woli do Śródmieścia

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Koncentracja powstańców z plutonu "Agaton" Batalionu "Pięść" na terenie cmentarza ewangelicko-augsburskiego, w rejonie bramy od ul. Karolkowej. Od lewej: siedzi kpt. Stanisław Jankowski "Agaton", kpr. Czesław Wegner "Bartek", st. strz. Kazimierz Piechotka "Jacek", (NN). W tle widoczny grobowiec rodziny Baumgart (z białym krzyżem). Autorem zdjęcia jest Stefan  Bałuk. Fot. ze zbiorów  Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/2164

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Koncentracja powstańców z plutonu "Agaton" Batalionu "Pięść" na terenie cmentarza ewangelicko-augsburskiego, w rejonie bramy od ul. Karolkowej. Od lewej: siedzi kpt. Stanisław Jankowski "Agaton", kpr. Czesław Wegner "Bartek", st. strz. Kazimierz Piechotka "Jacek", (NN). W tle widoczny grobowiec rodziny Baumgart (z białym krzyżem). Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/2164

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Koncentracja powstańców z Batalionu "Pięść" na cmentarzu ewangelicko-augsburskim. Drugi od prawej por. Stanisław Jankowski "Agaton". Autorem zdjęcia jest Stefan  Bałuk. Fot. ze zbiorów  Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/3413

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Koncentracja powstańców z Batalionu "Pięść" na cmentarzu ewangelicko-augsburskim. Drugi od prawej por. Stanisław Jankowski "Agaton". Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/3413

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Zbiórka powstańców z plutonu "Agaton" Batalionu "Pięść" na terenie cmentarza ewangelicko-augsburskiego. Od lewej: st. strz. Kazimierz Piechotka "Jacek", (NN), kpt. Stanisław Jankowski "Agaton", strz. Piotr Woyzbun "Janusz", strz. Zygmunt Skrobański "Blikle", kpr. pchor. Artur Czarnomski "Kleofas" i kpr. Seweryn Brwiliński "Adam". W tle po prawej widoczne zabudowania przy ul. Mireckiego z narożną kamienicą przy ul. Okopowej 39. Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś".  Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/3418

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Wola. Godzina "W". Zbiórka powstańców z plutonu "Agaton" Batalionu "Pięść" na terenie cmentarza ewangelicko-augsburskiego. Od lewej: st. strz. Kazimierz Piechotka "Jacek", (NN), kpt. Stanisław Jankowski "Agaton", strz. Piotr Woyzbun "Janusz", strz. Zygmunt Skrobański "Blikle", kpr. pchor. Artur Czarnomski "Kleofas" i kpr. Seweryn Brwiliński "Adam". W tle po prawej widoczne zabudowania przy ul. Mireckiego z narożną kamienicą przy ul. Okopowej 39. Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś". Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/3418

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Śródmieście Północne. Stanisław Jankowski "Agaton" pije kompot z chochelki w rejonie pl. Kazimierza Wielkiego. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1430. Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś".

Fotografia z Powstania Warszawskiego. Śródmieście Północne. Stanisław Jankowski "Agaton" pije kompot z chochelki w rejonie pl. Kazimierza Wielkiego. Fot. ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego, sygn. MPW-IH/1430. Autorem zdjęcia jest Stefan Bałuk "Starba", "Kubuś".

Anglia, 1946 rok. Fot. archiwum rodzinne.

Anglia, 1946 rok. Fot. archiwum rodzinne.

Fot. archiwum rodzinne.

Fot. archiwum rodzinne.

Tablica pamiątkowa na murze cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego  Parafii Św. Trójcy. Fot. Mariusz Skroński

Tablica pamiątkowa na murze cmentarza Ewangelicko-Augsburskiego Parafii Św. Trójcy. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i  jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i  jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i  jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i  jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński. Fot. Mariusz Skroński

Mogiła Stanisława Jankowskiego i jego żony Hanny z Woyzbunów Jankowskiej Fot. Mariusz Skroński. Fot. Mariusz Skroński

Nasz newsletter