Pseudonim
"Stasinek"
Data urodzenia
1917-01-06
Data śmierci
2000-11-06
Stopień
dowódca kompanii
Stopień
porucznik rezerwy korpusu sanitarnego.
Miejsce urodzenia
Brno Morawskie
Imiona rodziców
Stanisław - Maria z domu Tokarska
Wykształcenie (w tym wojskowe)
Ukończył Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Warszawie. W 1935 r. rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego jako słuchacz Szkoły Podchorążych Sanitarnych. W czasie okupacji niemieckiej kontynuował studia medyczne na Tajnym Uniwersytecie Warszawskim, praktyki odbywał w Szpitalu Ujazdowskim.
Udział w wojnie obronnej 1939 r.
We wrześniu 1939 r., jako podporucznik, był dowódcą plutonu obsługi pociągu sanitarnego.
Używane pseudonimy
"Staszek", "Stasinek"
Adres przed Powstaniem
Warszawa ul. Hauke-Bosaka 11.
Udział w konspiracji 1939-1944
W konspiracji od grudnia 1939 r. - oficer Służby Zwycięstwu Polski, następnie Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Od 1939 r. do 1942 r. był instruktorem żoliborskiego oddziału "Fabryka" (późniejszy Batalion Ochrony Sztabu - "Baszta") i równocześnie dowódcą jednego z plutonów. W sierpniu 1942 r. zaczął organizować oddział dywersyjny złożony w większości z młodzieży inteligenckiej Żoliborza - dzielnicy, w której mieszkał. Oddział ten, będący zrazu w strukturach TOW (Tajnej Organizacji Wojskowej), po jej scaleniu z Armią Krajową wszedł w skład grupy "Andrzeja" (Józef Rybicki), nazwanej później Oddziałem Dyspozycyjnym "A", należącej do Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. Żołnierze ppor. "Stasinka" brali udział w wielu głośnych akcjach bojowych. Jednym z jego przyjaciół z oddziału był kpr. pchor. "Kolumb" (Krzysztof Sobieszczański), którego pseudonim, użyty w tytule głośnej książki Romana Bratnego - jego przyjaciela - stał się symbolem całego pokolenia. Do najważniejszych akcji bojowych przeprowadzonych przez ppor. "Stasinka" i jego żołnierzy należą: - spalenie magazynu materiałów pędnych na Woli; - akcja w fabryce farmaceutycznej Spiessa, dzięki której zdobył lekarstwa i środki opatrunkowe; - likwidacja zdrajcy w szeregach AK - por. "Lasso" (NN szefa komórki likwidacyjnej Kedywu); - likwidacja Schmalza, zwanego "Panienką" - sadystycznego podoficera policji kolejowej (Bahnschutzpolizei) na Dworcu Zachodnim. Ta ostatnia akcja, jest uważana przez innych uczestników walki podziemnej, za jedną z najlepiej przemyślanych i wzorowo wykonanych.
Powstanie Warszawskie - oddział
Kedyw Okręgu Warszawskiego - Oddział Dyspozycyjny "A" - dowódca, od 2.08.1944 w zgrupowaniu "Radosław" - dowódca oddziału dyspozycyjnego
Szlak bojowy
Wola: przed godziną "W" - koncentracja Oddziału Dyspozycyjnego "A" w Urzędzie Celnym (Zollamt) na ul. Inflanckiej. O godzinie 17:00 oddział wykonał udany atak na kompleks magazynów ulokowanych przy bocznicy kolejowej Stawki 4 (dawne magazyny "Bacutil"). W czasie okupacji były to magazyny wojskowe Waffen-SS. Brawurowy atak, poprzedzony kilkudniowym rozpoznaniem obiektu, 1.08.1944 o godz. 17:00 przeprowadziły trzy grupy szturmowe. Załogę niemiecką w części wybito, a niektórym jej członkom udało się zbiec w kierunku pobliskich ruin dawnego getta, gdzie zapewne zasilili załogi "Gęsiówki" lub "Pawiaka". Po 15 minutach magazyny znalazły się w polskich rękach. Zdobyto: 1 pm, 4 kbk, około 400 sztuk amunicji do kbk oraz samochód osobowy, a ponadto bardzo dużo mundurów, oporządzenia, butów, konserw, cukru, win, wódek, sucharów i innych artykułów. Straty po stronie szturmujących były niskie: ranę odniósł ppor. "Kolumb" (Krzysztof Sobieszczański), atakujący ze swoją drużyną bunkier przed bramą główną. Po zdobyciu magazynów, wobec niestawienia się Dywizjonu 1806 rtm. "Nowaka", przewidzianego do działań zaczepnych w tym rejonie, Oddział Dyspozycyjny "A" uderzył na pobliski kompleks szkół (ul. Stawki 21 - ul. Niska 20; - dawne Publiczne Szkoły Powszechne nr 153 i nr 175), gdzie o godzinie 19:30 uwolnił ponad 50 Żydów węgierskich i rumuńskich, którzy do 1.08.1944 prawdopodobnie byli wykorzystywani przez Niemców jako personel magazynów i rampy kolejowej. Do późnej nocy kompania por. "Stasinka" stanowiła jedyną obsadę zdobytych obiektów, by nad ranem 2.08.1944, na rozkaz przekazany przez kpt. "Jana", dowódcę "Brody 53", przejść w rejon m.p. dowództwa zgrupowania Kedywu KG AK na ul. Okopową 41, jako oddział dyspozycyjny ppłk. "Radosława".
Odniesione rany
W nocy z 4/5 sierpnia 1944 (wg innych relacji stało się to 4 sierpnia o godz. 14:15), w czasie natarcia na szkołę przy skrzyżowaniu Leszna i Żelaznej por. "Stasinek" został ciężko ranny w twarz i utracił wzrok w prawym oku (lewe oko stracił w wypadku w dzieciństwie). Znalazł się w Szpitalu św. Łazarza na Woli. Wyprowadzony w ostatniej chwili przez żonę Krystynę, uniknął śmierci w dokonanej przez niemieckich żołdaków masakrze personelu szpitala oraz rannych i chorych. Następnie został przetransportowany na Stare Miasto (szpital powstańczy "Pod Krzywą Latarnią przy ul. Podwale 25), z którego przeprowadzono go kanałami do Śródmieścia. We wrześniu przebywał w szpitalu polowym nr 7 przy ul. Marszałkowskiej 74 - róg Hoża 31.
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy (1944), Krzyż Walecznych - dwukrotnie (1943 i 1944), Medal "Za udział w wojnie obronnej 1939"
Losy po wojnie
Wkrótce po wojnie, dzięki staraniom ojca, wyjechał do Anglii. Kolejne operacje nie przywróciły mu wzroku. "Przez 56 lat nie poskarżył się na swój los. Nie znam nikogo o takiej sile charakteru" - powiedział o nim Stanisław Likiernik. Dzięki uporowi i pracy udało się Sosabowskiemu uzyskać dyplom lekarski. Pracował w szpitalu jako reumatolog i prowadził gabinet fizjoterapii.
Miejsce śmierci
Wimborne Dorset - Wielka Brytania.
Źródła
Archiwum rodzinne: www.sosabowski.com
Zaproponuj zmiany w biogramie Zaproponuj Nowy biogram