Pseudonim:
"Lech Grzybowski"
Data urodzenia:
1909-12-28
Data śmierci:
1982-12-29
Funkcja:
dowódca batalionu
Stopień:
porucznik - kapitan (1944)
Numer legitymacji AK:
612 / Okręg
Miejsce urodzenia:
Kijów
Imiona rodziców:
Tadeusz - Stefania Iwaszkiewicz
Działalność do 1939 r.:
Od 1927 r. studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Działał wówczas Związku Polskiej Młodzieży Akademickiej (ZPMA), związanego z lewicą. Po rozłamie w ZPMA był jednym z założycieli "Legionu Młodych". Po zakończeniu studiów pracował w Prokuratorii Generalnej, a następnie w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Od 1928 r. pracował również jako dziennikarz w "Kurierze Porannym" i w "Gazecie Polskiej". Od 1932 r. kierował pismem Legionu Młodych - "Państwo Pracy". W 1934 r. wojewoda wołyński Henryk Józewski zaproponował Zagórskiemu redagowanie pisma "Wołyń", którego współpracownikiem był wcześniej ojciec Zagórskiego. W 1936 r. powrócił do Warszawy, gdzie podjął pracę w "Dzienniku Porannym" i "Gazecie Wieczornej". W 1937 r. przeniósł się do Łodzi, i tam stanął na czele tygodnika "Głos Prawdy" założonego przez Henryka Józewskiego.
Udział w wojnie obronnej 1939 r.:
Na początku września 1939 r., jako oficer rezerwy, udał się Łucka w poszukiwaniu macierzystego 24. pułku piechoty. Do 18 września pełnił służbę w tamtejszej Komendzie Miasta. Po wkroczeniu Armii Czerwonej aresztowany, następnie zwolniony dzięki wstawiennictwu komunisty bronionego przez niego przed wojną.
Nazwisko konspiracyjne:
Mieczysław Lesiński
Pseudonimy:
"Daniel", "Lech", "Lech Grzybowski"
Udział w konspiracji 1939-1944:
Jesienią 1939 r. wyjechał do Wilna, gdzie stanął na czele założonej przez siebie Organizacji Socjalistyczno-Niepodległościowej "Wolność", wydając pismo o tej samej nazwie. W marcu 1940 r. powrócił do Warszawy. Od 1941 r. w stolicy organizował nielegalną działalność wydawniczą współpracując z podziemnymi strukturami PPS. W drukarni na ul. Grzybowskiej pod jego kierownictwem drukowano m.in. "Biuletyn Informacyjny" (pismo VI Oddziału BiP - Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej), oraz "Deutschland Erwache" - pismo w języku niemieckim skierowane do żołnierzy Wehrmachtu, wydawane w ramach akcji "N".
Oddział:
Oddział ochotniczy "Daniel" - dowódca, następnie - Armia Krajowa - zgrupowanie "Chrobry II" - II batalion - dowódca batalionu.
Szlak bojowy:
Śródmieście Północ. Wybuch Powstania zaskakuje go wraz z obsługą drukarni na ul. Grzybowskiej, w trakcie druku ulotki - odezwy władz podziemia do ludności Warszawy. Wraz z grupą drukarzy i ochrony przyłączył się do oddziału powstańczego, który po pierwszych strzałach pojawił się na ul. Grzybowskiej. Wspólnie opanowali fabrykę zapalników Deringa, biorąc do niewoli niemiecką dyrekcję, inżynierów oraz 17 policjantów z Werkschutzpolizei. W nocy 1/2.08.1944 r. z napływających ochotników odciętych od swoich macierzystych jednostek zorganizował oddział (dwa plutony), który od swego pepesowskiego pseudonimu nazywa "Daniel". 2 sierpnia podporządkowuje się mjr. "Ligowi" (Leon Nowakowski) z Narodowych Sił Zbrojnych, który na ul. Twardej 41 samorzutnie rozpoczął organizowanie "Grupy Chrobry". Ostateczny skład zgrupowania ukształtował się w dniach 10-12 sierpnia, a por. "Lech" objął dowodzenie jego II batalionem, operującym w rejonie ul. Grzybowskiej. Do tego czasu jego oddział stale się rozrasta wchłaniając kolejnych żołnierzy oderwanych od swoich oddziałów. Początkowe plutony zostają przemianowane na kompanie. Porucznik "Lech" z pomocą ochotników organizuje służby batalionu i zaplecze techniczne (m.in. dwie kuchnie - dla wojska i ludności, wytwórnia granatów i butelek zapalających, sanitariat, magazyny żywnościowe). W nocy 30/31.08.1944 r. dowodził wydzieloną z batalionu grupą szturmową podczas nieudanej próby połączenia się z oddziałami staromiejskimi w rejonie pl. Żelaznej Bramy.
Odznaczenia:
Order Virtuti Militari V klasy (1944)
Awanse:
W czasie Powstania Warszawskiego awansowany do stopnia kapitana
Losy po Powstaniu:
Od 3.10.1944 r. niewola niemiecka - jeniec Stalagu 344 Lamsdorf, następnie Oflagu VII A Murnau - wyzwolony 29.04.1945 r. przez wojska amerykańskie.
Numer jeniecki:
101965
Losy po wojnie:
Po uwolnieniu wstąpił do II Korpusu Polskiego, gdzie objął redakcję gazety "Dziennik Żołnierza A.P.". W tym czasie rozpoczął współpracę z Komitetem Zagranicznym PPS, reprezentując Komitet na Zjeździe Włoskiej Partii Socjalistycznej. W marcu 1946 r. został sekretarzem Komitetu PPS we Włoszech. Od grudnia 1946 r. przebywał w Wielkiej Brytanii i do 1948 r. stacjonował w obozie Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. W latach 1948-1959 pracował fizycznie jako robotnik. Od 1959 do 1982 był redaktorem pisma "Tydzień Polski" w Londynie. Na I Zjeździe PPS na emigracji w maju 1948 r. został wybrany do Rady Centralnej i Centralnego Komitetu Zagranicznego PPS. W tym czasie utrzymywał radiową łączność z działaczami PPS w Polsce (prawdopodobnie z Edmundem Reńskim "Leonem" z Ostrowca Świętokrzyskiego). Na IV Zjeździe PPS w 1957 r. wszedł do Centralnej Komisji Rewizyjnej. W listopadzie 1957 r. wszedł z ramienia PPS w skład Tymczasowej Rady Jedności Narodowej. Po sporze w emigracyjnej PPS i usunięciu z jej szeregów Adma Ciołkosza w 1960 r. współtworzył z Ciołkoszem, Centralny Komitet Odbudowy PPS, a następnie od 1964 r. Centralny Komitet PPS. Od 1969 r. członek klubu PPS w Radzie Jedności Narodowej. W październiku 1977 r., na VII Zjeździe PPS kierowanej przez Ciołkosza, Zagórski został wybrany przewodniczącym Centralnego Komitetu. Zrezygnował jednak z funkcji 16 stycznia 1978 r. z powodów osobistych. Faktycznym powodem rezygnacji była krytyka jego spotkania jako przewodniczącego CK z przedstawicielami "konkurencyjnej" PPS (Centralny Komitet Zagraniczny). W tym samym czasie był członkiem Rady Studium Polski Podziemnej w Londynie. W 1957 r. opublikował wspomnienia "Wicher Wolności. Dziennik powstańca", które przetłumaczone na angielski ukazały się w trzech wydaniach. W 1971 r. wydał kolejny tom wspomnień "Wolność w niewoli". Za całokształt twórczości otrzymał nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie oraz nagrodę literacką Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego. W 1973 r. został uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, za ratowanie Żydów w czasie okupacji niemieckiej.
Miejsce śmierci:
Wielka Brytania
Posiadasz jakiekolwiek dane lub materiały o mieszkańcach stolicy, którzy zginęli lub zaginęli w trakcie Powstania Warszawskiego? Chcesz poprawić biogram lub dodać nowe informacje o ofiarach cywilnych? Zaproponuj zmiany w formularzu. Wszystkie uwagi będą weryfikowanie przez grono historyków Muzeum Powstania Warszawskiego i po weryfikacji uzupełniane w bazie.

Pomóż uzupełnić bazę biogramów

Powstanie Warszawskie, kpt. Wacław Zagórski "Lech Grzybowski" pomiędzy ul. Ciepłą a Placem Grzybowskim z korespondentem BIP KG AK, ok. 15.08.1944 r.

Powstanie Warszawskie, kpt. Wacław Zagórski "Lech Grzybowski" pomiędzy ul. Ciepłą a Placem Grzybowskim z korespondentem BIP KG AK, ok. 15.08.1944 r.

Kpt. Wacław Zagórski „Lech Grzybowski” (na zdjęciu po prawej) z korespondentem BIP-u KG AK Jerzym Orłowskim ps. „Bohun”

Kpt. Wacław Zagórski „Lech Grzybowski” (na zdjęciu po prawej) z korespondentem BIP-u KG AK Jerzym Orłowskim ps. „Bohun”

Nasz newsletter