Pseudonim
"Lena"
Data urodzenia
1896-04-13
Data śmierci
1958-11-10
Stopień
dowódca kompanii
Stopień
Oficer rezerwy piechoty WP: porucznik (1920), major (23.09.1944).
Miejsce urodzenia
Warszawa
Imiona rodziców
Jan - Florentyna
Wykształcenie
W 1913 r. ukończyła Gimnazjum Kuzienkowej, a następnie kursy buchalteryjne Zgromadzenia Kupców miasta Warszawy. Od 1913 r. czynna w tajnym skautingu, była plutonową 4. Drużyny im. Emilii Plater.
Przebieg służby wojskowej do 1939 r.
Wobec zakazu przyjmowania kobiet do Legionów Polskich, zgłosiła się do służby przebrana za mężczyznę pod nazwiskiem Kazimierz Żuchowicz. Przydzielona w lutym 1916 r. do kompanii uzupełniającej w Lublinie, a w marcu - do magazynu 1. pułku artylerii, od maja 1916 r. służyła jako kanonier w II baterii haubic 1. pułku artylerii I Brygady Legionów Polskich. Odkomenderowana we wrześniu 1916 r. do POW, zorganizowała w Warszawie Oddział Żeński POW. Aresztowana 8.12.1917 r. za udział w demonstracji na pl. Zbawiciela i skazana na 6 miesięcy więzienia, po kilku tygodniach zwolniona za kaucją. Następnie pełniła funkcję zbrojmistrza żandarmerii POW, a od grudnia 1918 r. zastępcy zbrojmistrza K-dy Gł. Milicji Ludowej. W kwietniu 1919 r. wstąpiła ochotniczo do Wojska Polskiego. Przydzielona początkowo do Inspektoratu Werbunkowo-Zaciągowego Dywizji Litewsko-Białoruskiej, od września 1919 r. była zastępcą komendanta II Ochotniczej Legii Kobiet (OLK) przy Dowództwie Frontu Litewsko-Białoruskiego, a po przeorganizowaniu na Batalion Wileński OLK, w lipcu 1920 r. dowodziła tą jednostką w walkach o Wilno. Od sierpnia tego roku dowódca Batalionu Liniowego OLK (zorganizowanego z Batalionu Warszawskiego i kompanii Batalionu Wileńskiego) w obronie Warszawy. Od października 1920 r. ponownie dowodziła Batalionem Wileńskim OLK, a po jego rozwiązaniu (listopad 1921) - kompanią szkolną OLK w Wilnie. W marcu 1922 r. została przeniesiona do rezerwy, a jednocześnie odebrano jej - wobec braku podstaw prawnych w wypadku służby kobiet w WP - stopień porucznika rezerwy. Jedna z współorganizatorek pomocniczej wojskowej służby kobiet, od 1923 r. uczestniczyła w organizowaniu obozów przeszkolenia wojskowego kobiet i była współzałożycielką PWK. Instruktorka PWK i członkini Klubu Starszych Instruktorek. Jednocześnie od 1926 r. urzędniczka w Samodzielnym Referacie Personalnym (Biurze Personalnym) GISZ w Belwederze, a od 1935 r. kierowniczka sekretariatu Muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze. Opublikowała wspomnienia pt. "W pierwszym pułku artylerii"
Udział w wojnie obronnej 1939 r.
We wrześniu 1939 r. uczestniczyła ochotniczo w obronie Warszawy.
Używane pseudonimy
"Kazik", "Lena"
Udział w konspiracji 1939-1944
W konspiracji od listopada 1939 r. w Służbie Zwycięstwu Polski, zaprzysiężona przez Henryka Józefskiego. Od kwietnia 1940 r. sekretarka komendanta Rejonu ZWZ Piotrków ("Las"). Przeniesiona z powrotem do Warszawy, od kwietnia 1942 r. była organizatorką i komendantką oddziału "Dysk" ("Disk" - Dywersja i Sabotaż Kobiet), liczącego ok. 70 kobiet, złożonego z trzech grup: minerskiej, sabotażowej i łączności, wchodzącego w skład "Motoru" - "Sztuki" - "Deski" - "Brody" (Oddziału Dyspozycyjnego Związku Odwetu, potem Kedywu K-dy Gł. Armii Krajowej), pod pseudonimem "Lena". Osobiście uczestniczyła m.in. w akcji wysadzenia pociągu pod Radomiem 16.11.1942 r. ("Odwet kolejowy") i wykonała (by ustrzec przed tym przeżyciem młodsze od siebie podkomendne) w lipcu 1943 r. wyrok śmierci na konfidencie Gestapo - akcję z ramienia "Motoru" ubezpieczał ppor. "Maciek" (Maciej Bittner).
Oddział
Kedyw Komendy Głównej Armii Krajowej - zgrupowanie "Radosław" - pułk "Broda 53" - kompania "Lena" ("Dysk") - dowódca kompanii.
Szlak bojowy
Wola - Stare Miasto - kanały - Śródmieście (szpitale - jako ciężko chora od września 1944 r. nie brała już udziału w dalszych walkach).
Odznaczona
Krzyż Walecznych (pięciokrotnie), Krzyż Niepodległości z Mieczami, Krzyż Virtuti Militari V klasy (1.10.1944), Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Polonia Restituta (pośmiertnie).
Losy po Powstaniu
Wyznaczona przez mjr. Marię Wittek, szefa Wojskowej Służby Kobiet K-dy Gł. AK, na komendantkę oficerskiego obozu jenieckiego kobiet-żołnierzy AK. 5 października 1944 r. po kapitulacji opuściła Warszawę na czele około 2000 kobiet żołnierzy AK. Przebywała w obozach jenieckich kolejno: w Stalagu 344 Lamsdorf, Stalagu IV B Mühlberg, Stalagu IV E Altenburg, Oflagu IX C Molsdorf (od 22.12.1944 r. - była tam uznaną przez Niemców polską komendantką obozu, a jej zastępczynią była mjr. Janina Karasiówna "Haka") i Blankenheim (były obóz szkoleniowy Hitler-Jugend).
Numer jeniecki
106169
Losy po wojnie
Po uwolnieniu przez oddziały amerykańskie (kwiecień 1945) była z ramienia Sztabu Głównego PSZ Inspektorką Oddziałów Kobiecych b. AK, a od października 1946 r. do maja 1947 r. przewodniczącą Podkomisji Weryfikacyjnej WSK AK. Potem została mianowana przez władze brytyjskie inspektorką kobiet-żołnierzy PSZ w północnej Anglii w ramach Northern Command, a od grudnia 1947 r. w zachodniej Anglii w ramach Western Command. Zdemobilizowana w 1948 r. pracowała w kuchni kolejowej w Londynie. Ciężko chorą (rak wątroby) uznano za niezdolną do pracy fizycznej i przeniesiono na zasiłek społeczny. Od stycznia 1950 r. członkini RN Koła AK. Członkini Komitetu Honorowego I Zjazdu Koleżeńskiego Kobiet Żołnierzy PSZ (wrzesień 1958 r., Londyn), podczas którego wygłosiła przemówienie.
Miejsce śmierci
Londyn, w 1959 r. prochy jej sprowadzono do Warszawy i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Zaproponuj zmiany w biogramie Zaproponuj Nowy biogram